1893 Atlas roślin leczniczych z Apteki domowej Seb. Kneippa
wydanie III drzeworytowe199 zł
Dostępny – 1 egzemplarz
Opis
„Wobec coraz natarczywszych żądań nie mogliśmy ociągać się dłużej z wydaniem atlasu roślin, czyli Zielnika.”
Z przedmowy wydawcy
ATLAS ROŚLIN LECZNICZYCH znachodzących się w Aptece domowej Seb. Kneippa (Część II. „Moje leczenie wodą”). Zawiera wierne ryciny obrazowe roślin leczniczych polecanych w książkach X. S. Kneippa, i niektórych używanych często przez lud. Wydanie III. (Drzeworyty – czarne). J. A. Ł. Wydanie drugie. Kempten (Bawarja): Nakład Księgarni Józefa Kösel, 1893.
Pod koniec XIX wieku do bawarskiego Wörishofen ciągnęły tłumy kuracjuszy, a książki tamtejszego proboszcza, ks. Sebastiana Kneippa, wychodziły w kolejnych wydaniach i przekładach. Czytelnicy szybko zgłosili jedną potrzebę: chcieli wiedzieć, jak wyglądają zioła, które Kneipp zalecał. Ten zielnik jest odpowiedzią wydawcy z Kempten na te prośby. W wersji „dla ubogich” mieści w jednym zeszycie wszystkie rośliny z „Mojego leczenia wodą”, odbite czarnym drzeworytem.
Trzy wydania na trzy kieszenie
Przedmowa księgarni Kösela jest małym wykładem z ekonomii wydawniczej. Atlas ukazał się w trzech wersjach. Wydanie I, odbite fototypią na białym kartonie, liczyło sześć zeszytów i kosztowało „3 M. 60 f. = 2 złr 16 ct”. Wydanie II, w kolorach naturalnych, miało osiem zeszytów po 4–5 tablic za „8 M. = 4 złr. 80 ct”. Ceny podano w markach i w austriackich reńskich, co pokazuje, że książkę adresowano także do czytelnika w Galicji.
Oba droższe wydania szły jednak powoli z powodu „technicznych trudności przy sporządzaniu pojedynczych tablic”. Wydawca przygotował więc wydanie III, czarne i drzeworytowe, w jednym zeszycie i bez tekstu objaśniającego. Jak pisze, ukończono je „w krótkim czasie”, a niską ceną umożliwiono „nawet biedniejszym nabycie atlasu”. Pod każdą rośliną stoi nazwa polska i łacińska, a przy wielu z nich osobno wyrysowano części: korzeń, kwiat, owoc, nasienie w przekroju. Wydawca przyznaje też uczciwie, że ryciny nie są jednej wielkości, „ze względów tak technicznych, jak i praktycznych”.
Co jest w tym zeszycie
Na tablicach roślina obok rośliny, często po dwie na stronie, w ramkach z ozdobnymi narożnikami. Wśród nich bobrek trójlistny (Menyanthes trifoliata), pokrzywa wielka (Urtica dioica) z osobno pokazaną rośliną męską i żeńską, warzęcha lekarska, czyli rzeżucha (Nasturtium officinale), oraz ślaz lekarski (Althaea officinalis). Każdą rycinę objaśniają podpisy literowe w rodzaju „torebka otwarta (wszystko powięk. 2–6 razy)” albo „przekrój poprzeczny zarodku”. To porządne ilustracje botaniczne w kieszonkowej skali. Oprócz ziół z książki Kneippa atlas obejmuje też rośliny „używane przez lud”, dołączone, jak zaznacza wydawca, „na otwarte żądanie wielu”.
Przedmowę otwiera winieta z dziećmi brodzącymi boso w wodzie, czyli kneippowska kuracja w miniaturze. Zamyka ją przerywnik z dwoma krasnoludkami, które ważą zioła na szalce między słojem a butelkami. Na końcu przedmowy księgarnia reklamuje swoje inne broszury: „Apteka domowa” Jana Ulsamera za 1 markę, „Nasze domowe jagody” z przepisami na wino, likier i moszcz oraz rozsyłaną „gratis i franco” „Broszurę o Kneippie”.
Broszura w kartonowej okładce. Papier pożółkły, równomiernie przyciemniony, ryciny wyraźne. 40 stron stan dobry- (niewielkie przybrudzenia, ostatnia karta marginesy wzmocnione paskami papieru)
Dla kolekcjonerów dawnych zielników, historii medycyny ludowej i pamiątek po modzie na Kneippa – tani atlas, który wydawca zrobił właśnie po to, żeby trafił do jak najszerszego kręgu czytelników.







