Opis

LEPRINCE DE BEAUMONT Jeanne-Marie
Amerykanki albo Dowod Religii Chrzescianskiey Swiatłem Rozumu Ukazany Przez Panią Le Prince de Beaumont Po Francuzku Napisany. A teraz na Oyczysty ięzyk przełożony i do Druku Podany. Tom Trzeci.
W Warszawie, w Drukarni XX. Missyonarzow, 1784.

Autorka „Pięknej i Bestii” w roli nauczycielki religii. Jeanne-Marie Leprince de Beaumont, francuska guwernantka i pisarka, zasłynęła wersją tej baśni ogłoszoną w swoim „Magazynie dziecinnym”, który w XVIII wieku czytano także w Polsce. „Amerykanki” to jej dzieło dla starszych panien: cykl rozmów, w których guwernantka, tytułowana tu Bonną, przeprowadza swoje uczennice od rozumu do wiary. Polski przekład, przypisywany Karolowi Surowieckiemu, wyszedł w 1784 roku w sześciu tomach, w drukarni warszawskich księży misjonarzy.

Rozmowy są żywe i pełne pytań. W tym tomie Bonna tłumaczy dziewczętom między innymi, czym różnią się poruszenia zależne od woli od tych, które ciało wykonuje samo, na przykład gdy ręka zasłania twarz przy upadku. Uczennica Zofia oponuje z wyraźnym niepokojem:

„Jakże, moia Bonno, to iábym nie była Panią wszelkich moich poruszeń? Podobnábym była do moiego zegarka, który niechcąc i nie wiedząc skazuie godzinę; byłabym prawdziwą machiną, iak móy zegarek.”

Dalej mowa jest o obyczajach pierwszych chrześcijan, o liście Pliniusza, o surowości dawnej pokuty. Jedna z panien stwierdza przy tym bez złudzeń:

„Mawiaią teraz, że się wierzy; i kłamie się. Gdyby się wierzyło prawdziwie, zgadzałoby się obyczaie z wiarą.”

W rozmowach bierze udział także rabin, a tom zamyka jego deklaracja: „Jużem ci mówił, MPanno: iestem przekonany”.

Tom 3 (z 6), osobno. Stron 219. Format 16 × 10 cm. Karta tytułowa w ozdobnej ramce typograficznej, z winietą; na końcu tomu ozdobny finalik. Oprawa twarda, kartonowa.