Opis

(Ignacy MICKIEWICZ) — AWANTURY FORTUNATA, Tom II

Warszawa 1796. Polski romans awanturniczy z XVIII wieku — 230 lat!

Tom drugi rzadkiego polskiego romansu „Awantura kawalera imieniem Fortunata istotą nieszczęśliwego” pióra Ignacego Mickiewicza, wydanego w Warszawie w 1796 r.

Wolumin otwiera karta przedtytułowa z napisem „AWANTURY FORTUNATA. TOM II.”, po niej następuje przedmowa „Łaskawy Czytelniku” — jeden z najbardziej uroczych fragmentów całego druku. Autor wyjaśnia w nim, że „to powtórne dzieło nie ma różnicy z poprzedniczym. Co pierwszy Tom zaczął, drugi kończy”, a o własnej pracy pisze z rozbrajającą skromnością:

„Licha iest moia praca, lepsza iednak, niżli doskonałe próżnowanie.”

Dalej snuje refleksje w duchu oświeceniowego moralizmu — o niestateczności ludzkich zamiarów, o tym, że „myśl ludzka nie cierpi spoczynku, a iako iest pożyteczna zawsze, tak szkodliwa czasem”, i że „nie iest lekkomyślność zmieniać przedsięwzięcia. Czas i rozum w poźnieyszym przeciągu poprawia te czyny, na których się zawiódł w poprzedniczym.”

Właściwa narracja (Część I) podejmuje wątek w miejscu, w którym urwał się tom pierwszy: „Przywróceni do życia Fortunat i Agnetta, zacierali pamięć cierpianey nieszczęśliwości…”. Mamy tu więc pełną gamę atrakcji dawnego romansu — rozdzielonych i cudownie ocalonych kochanków, zmienne koleje losu, tyrady o miłości („Miłość co do powabu iest dziecko, z którym się tylko pieścić przystoi; co do wielowładności iest mądry statysta, którego rada zawsze nam miła”) — okraszonych sentencjonalnym komentarzem narratora.

Tekst złożono ozdobną kursywą (przedmowa) i antykwą (część powieściowa), z typograficznym ornamentem pasowym otwierającym Część I.

To druk z 1796 roku — pierwszego pełnego roku po trzecim rozbiorze, gdy Rzeczpospolita właśnie zniknęła z mapy Europy. Właśnie wtedy w Warszawie ukazywały się jeszcze polskie romanse dla szerokiej publiczności: sentymentalno-awanturnicze historie o rozdzielonych kochankach, pisane językiem stanisławowskiej polszczyzny, z całym jej urokiem — „awantura” znaczy tu jeszcze przygodę, nie kłótnię.

Dane i stan zachowania

• Warszawa 1796 — polski starodruk XVIII wieku
• Tom II dzieła (karta tytułowa całości znajduje się w tomie I — niniejszy wolumin otwiera karta przedtytułowa)
• Stron: 94
• Wymiary: 16 × 9 cm (format kieszonkowy)
• Okładka papierowa (szarozielony papier z epoki)
• Stan ogólny dobry: zagięcia i naddarcia narożników, papier pożółkły z drobnymi zaplamieniami, blok spójny, druk czytelny

Pozycja dla kolekcjonerów starych druków, poloników i varsavianów, badaczy dawnej powieści polskiej oraz miłośników osiemnastowiecznej polszczyzny. Zapraszam do licytacji.