Opis

Kasprowicz Jan – Dzieła poetyckie. Wydanie zbiorowe Ludwika Bernackiego. T. I: Obrazy i opowiadania. Lwów 1912. Nakładem Towarzystwa Wydawniczego; Warszawa: E. Wende i Sp. (T. Hiż i A. Turkuł). Druk W. L. Anczyca i Spółki w Krakowie. s. XCV, 356, portret autora (frontispis) z faksymile podpisu, format 20 × 14 cm, oprawa twarda introligatorska, półpłótno z papierem marmurkowym.

Tom pierwszy pierwszej zbiorowej edycji dzieł Jana Kasprowicza — jednej z ważniejszych polskich edycji autorskich początku XX wieku.

Jej wyjątkowość polega na czymś, co dziś zdarza się rzadko: wydanie przygotowano za wskazówkami poety i pod jego okiem, obejmując niemal wszystkie oryginalne poezje ogłoszone przed tomem „Chwile” (Lwów 1911) — z wyłączeniem „Marchołta”, którego autor nie życzył sobie umieszczać jako utworu jeszcze nieukończonego. Mamy więc do czynienia z kanonem twórczości ustalonym przez samego Kasprowicza, na czternaście lat przed jego śmiercią.

Redaktorem był Ludwik Bernacki (1882–1939), wybitny bibliograf i historyk literatury, późniejszy dyrektor Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Rozbudowany, blisko stustronicowy wstęp tomu pierwszego to w istocie pełna bibliografia twórczości poety — osobno utworów drukowanych w czasopismach, osobno w wydaniach książkowych — uzupełniona o Najpierwsze poezye. Z rękopisu, czyli juwenilia Kasprowicza publikowane tu po raz pierwszy (m.in. „Świt wiosny”, „Westchnienie”, „Dumka”). Dla badacza i kolekcjonera to najcenniejsza część całego kompletu i powód, dla którego tom I bywa poszukiwany osobno.

Zawartość zasadnicza: cykle Impresye, Z chałupy, Z flory swojskiej (Rumianek pospolity, Niezapominajka, Bieluń, Psianka, Żmijowiec), Na rozdrożu, Typy (Król Lear z Biedaczowa, Rudawski, Maciej Kosarczyk, Hanka Olpińska, Marcin Szafran), oraz Jewka Orliczka, Na służbie, Dwaj bracia rodzeni, Salusia Orczykówna i fragmenty Wojtka Skiby. To Kasprowicz naturalistyczny i chłopski — poeta, który sam urodził się w Szymborzu pod Inowrocławiem w niepiśmiennej rodzinie chłopskiej, zanim stał się jednym z filarów Młodej Polski i profesorem Uniwersytetu Lwowskiego. Wikipedia

Proweniencja — najciekawszy element tego egzemplarza. Na karcie tytułowej i w tekście widnieją dwa stemple: „Tow. Czytelń Ludowych w Gdyni” oraz „Biblioteka T.C.L. Koło Gdynia”. Towarzystwo Czytelń Ludowych, założone w 1880 roku w Poznaniu, przez dziesięciolecia budowało sieć bibliotek ludowych w zaborze pruskim, a w dwudziestoleciu na Pomorzu. Koło gdyńskie mogło działać dopiero po nadaniu Gdyni praw miejskich (1926), co datuje stempel na okres międzywojenny. Jesienią 1939 roku Niemcy rozwiązali TCL i zniszczyli lub skonfiskowali jego księgozbiory — biblioteki polskie na Pomorzu należały do pierwszych celów okupanta. Egzemplarz z zachowaną pieczęcią TCL Gdynia jest więc ocalałym śladem przedwojennej gdyńskiej biblioteki polskiej — to walor, którego nie ma większość egzemplarzy tej edycji.

Portret Kasprowicza na frontispisie z reprodukowanym podpisem autora — charakterystyczny dla edycji zbiorowych tej epoki.