Opis

Erfurt, jesień 1808 roku. W teatrze, przy słowach tragedii „Przyjaźń wielkiego męża dobrodziejstwem bogów”, car Aleksander I na oczach całej sali ściska dłoń Napoleona. Gest przechodzi do legendy jako symbol przymierza dwóch cesarzy. Kukiel pokazuje, co car myślał w tej samej chwili: „Bonaparte ma mnie za głupca. Rira mieux qui rira le dernier! (Ten się śmieje najlepiej, kto się śmieje ostatni). Ja w Bogu pokładam całą ufność„. Od pierwszych stron widać, że sojusz zawarty w Tylży był od początku maską, za którą rosła wojna – ta sama, która cztery lata później pochłonęła Wielką Armię.

KUKIEL MARIAN
WOJNA 1812 ROKU
T. 1–2 [komplet w 2 wol.]

Kraków 1937, Nakładem Polskiej Akademii Umiejętności; str. [XVIII], 444, 563, komplet rozkładanych map; format 16×23,5 cm.
Oprawa współczesna, artystyczna: półskórek z narożnikami w kolorze czerwonego brązu, okładziny z marmoryzowanego papieru. Grzbiety z wypukłymi zwięzami, złoconymi filetami i ornamentami, tytuł na kontrastowych, pomarańczowych szyldzikach.
Stan bdb-, ładny egzemplarz.

Monumentalne dzieło generała Mariana Kukiela, najwybitniejszego w Polsce przedwojennej znawcy wojskowości. Autor pracował nad nim dwadzieścia pięć lat. Zaczynał od udziału Polaków w wojnie 1812 roku, a skończył na pierwszej naukowej monografii całej kampanii, jaką dotąd próbowano napisać. Przekopał archiwa we Lwowie, Krakowie, Warszawie, Rapperswilu, Dreźnie, Wiedniu i Paryżu, a w przedmowie wylicza, że samych pamiętników o tej wojnie jest ponad czterysta. Książka ukazała się na 125. rocznicę „wielkiej wojny”. Przedmowę, datowaną w Krakowie w styczniu 1937 roku, Kukiel zamyka myślą o żołnierzach Wielkiej Armii – francuskich, polskich i sprzymierzonych – „które legły w tej wojnie z powodu Polski, o Polskę”.

Tom pierwszy prowadzi od genezy konfliktu przez przygotowania polityczne i wojskowe po pierwsze tygodnie kampanii. Czytelnik znajdzie tu rozpad sojuszu francusko-rosyjskiego, niedoszły rosyjski napad na Księstwo Warszawskie, Konfederację Generalną Królestwa Polskiego, budowę Wielkiej Armii i wojska polskiego, a dalej marsz nad Niemen, operację wileńską, pościg za Bagrationem, boje pod Mirem, Ostrownem i Sołtanówką oraz Napoleona w oswobodzonej Litwie. Tom drugi to kampania od lata do jej tragicznego końca. Zaczyna się nad Dźwiną i Dnieprem, gdzie Kukiel opisuje m.in. Białoruś pod okupacją napoleońską i zagadnienie rewolucji chłopskiej w Rosji. Dalej idą manewr i bitwa o Smoleńsk, Walutyna, bitwy pod Połockiem, wielka bitwa nad Moskwą pod Borodinem, oddanie i pożar Moskwy, Napoleon na Kremlu i ostatnia próba układów z carem. Część zatytułowana „Katabasis” prowadzi przez Małojarosławiec, Wiaźmę i Krasne, przez obronę Mińszczyzny i manewry Dąbrowskiego, aż do przeprawy przez Berezynę, odjazdu cesarza, katastrofy wileńskiej i odstępstwa Prus. Tom zamyka rozdział o rozmiarach katastrofy, zakończenie i indeks.

Kukiel pisze jak historyk i jak żołnierz: ze swadą, z wyczuciem dramatu, ale na twardej podstawie źródeł. Wszystkie mapy, szkice i plany bitew opracował sam autor. Obok map w tekście, jak całostronicowy „Teatr operacyjny pod Moskwą”, dzieło zawiera komplet map rozkładanych, w tym dużą mapę teatru wojny 1812 roku.

Pozycja obowiązkowa dla miłośników epoki napoleońskiej i historii wojskowości, a w tej starannie wykonanej, efektownej oprawie także prawdziwa ozdoba biblioteki.