Opis

Rzeczpospolita Polska – Obligacja 3% Premjowej Pożyczki Inwestycyjnej wartości imiennej sto złotych w złocie. I emisja. Warszawa, 1 maja 1935 r. Druk: Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych, Warszawa. Papier ze znakiem wodnym, druk staloryt i giloszowa siatka zabezpieczająca w kolorze niebieskim i seledynowym, orzeł państwowy w medalionie, numeracja serii i obligacji drukowana czerwono, faksymile czterech podpisów. Arkusz kuponowy z talonem, częściowo zachowany. Obligacja na okaziciela.

Termin spłaty tego papieru wyznaczono na 1 maja 1985 roku. Pożyczka miała się umarzać przez pół wieku, w trzech losowaniach rocznie, według tabeli wydrukowanej na odwrocie — plan rozpisany do ostatniej raty. Cztery lata i cztery miesiące później nadeszła wojna, a Polska Ludowa, ani III RP  nigdy obsługi przedwojennych papierów skarbowych nie podjęła. Kupony na tym arkuszu, odcinane co cztery miesiące do początku 1939 roku, urywają się w miejscu, w którym urwała się II Rzeczpospolita.

Pożyczkę uruchomiono ustawą z 26 marca 1935 roku, upoważniającą ministra skarbu do zaciągnięcia wewnętrznego długu inwestycyjnego. Pieniądze miały iść na rozbudowę sieci komunikacyjnej, roboty wodne, popieranie ruchu budowlanego i inwestycje o znaczeniu ogólnopaństwowym, a częściowo na konwersję wcześniejszych zobowiązań Skarbu. Warunki wypuszczenia określiło rozporządzenie ministra skarbu z 29 marca 1935 roku, kwotę — rozporządzenie z 29 maja: łącznie 230 milionów złotych w złocie w dwóch emisjach po 115 milionów. Oferowany egzemplarz należy do I emisji, złożonej z 23 000 serii po 50 obligacji.

Data na papierze — 1 maja 1935 roku — wypada dwanaście dni po uchwaleniu konstytucji kwietniowej i jedenaście dni przed śmiercią Piłsudskiego. Urząd ministra skarbu sprawował wtedy Władysław Zawadzki, a subskrypcję prowadzono na warunkach, w których posiadacze obligacji 6% Pożyczki Narodowej z 1933 roku mogli nimi opłacić do połowy nowego wkładu. Papier dopuszczono do obrotu na Giełdzie Warszawskiej 20 kwietnia 1936 roku; obligacje tej pożyczki odpowiadały tam za około 12–13 procent całego obrotu papierami procentowymi. Na 1 kwietnia 1939 roku w obiegu było pełne 230 milionów.

Odsetki wynosiły 3 procent w stosunku rocznym, wypłacane co cztery miesiące — 2 stycznia, 1 maja i 1 września — za zwrotem kuponu; pierwszy przypadał na 1 września 1935 roku. Do tego dochodziła część premiowa, od której pożyczka wzięła nazwę: trzy razy w roku losowano obligacje do umorzenia, a wylosowane papiery wykupywano z nadpłatą i wygranymi według tabel A, B i C wydrukowanych na odwrocie. Najwyższa wygrana w planie losowania wynosiła 500 000 złotych, czyli pięć tysięcy razy nominał obligacji. Papier miał prawa lokaty pupilarnej: wolno w nim było trzymać pieniądze osób pozostających pod opieką i kuratelą, kapitały fundacyjne, kościelne i korporacji publicznych oraz kaucje cywilne i wojskowe. Przychody z obligacji zwolniono od wszelkich podatków państwowych i samorządowych. Nominał określono w złotych w złocie, przy parytecie 900/5332 grama czystego złota za złotego.

Przedwojenne obligacje skarbowe nigdy nie zostały wykupione. Ministerstwo Finansów stanowisko podtrzymuje: obsługa zobowiązań z papierów emitowanych przed 1 września 1939 roku wymagałaby odrębnej ustawy, a prace nad nią wstrzymano. Papier wartościowy przestał więc być papierem wartościowym i stał się dokumentem historycznym — jednym z najbardziej okazałych graficznie świadków polityki inwestycyjnej II RP. Kupują je kolekcjonerzy scriptophilii, muzea regionalne, a także ludzie szukający oryginalnego przedmiotu z konkretną datą 1935 roku.

Każda obligacja ma własny numer serii i numer sztuki. Podana cena jest za 1 obligację. Stan ogólny od dobry- (ślady składania/delikatne przykurzenia), do bardzo dobry.