Okólniki konsystorza biskupiego w Königgrätz (Hradec Králové), 1827 – łacina i niemiecki

Opis

„…daß viele Menschen, besonders Kinder, theils bei dem Baden, theils durch den Sturz in unverwahrte Brunnen und Düngerstätten […] das Leben verloren haben.” (…że wielu ludzi, zwłaszcza dzieci, straciło życie częściowo przy kąpieli, częściowo wpadając do niezabezpieczonych studni i gnojowni.)

Tak zaczyna się okólnik numer 47 z grudnia 1827 r. Policja podsumowała lato, a konsystorz każe proboszczom i katechetom tłumaczyć ludziom przepisy: w rzekach i stawach mają być wyznaczone bezpieczne miejsca do kąpieli, osobne dla dzieci i dorosłych, osobne dla kobiet i mężczyzn, pod okiem dozorców.

Zbiór drukowanych okólników konsystorza biskupiego w Königgrätz (Hradec Králové) z 1827 r., po łacinie i niemiecku, podpisanych przez dziekana kapituły Franciszka Wurdę i sekretarza Wacława de Rottenburg.

Każdy okólnik ma ten sam układ. Na marginesie łacińskie streszczenie, obok łaciński wstęp konsystorza, a pod nim, frakturą, niemieckie rozporządzenie władz krajowych z Pragi, z nazwiskami urzędników: Chotek, Aehrenthal, Klebelsberg. Razem dają obraz tego, czym w Czechach pod Habsburgami zajmował się wiejski proboszcz, a było tego dużo więcej niż ołtarz i ambona.

Kilka spraw z 1827 r.:

• Czesne. Od 1 kwietnia wraca opłata za naukę: 12 florenów rocznie w gimnazjum, 18 na studiach filozoficznych. Ubodzy mogą prosić o zwolnienie, ale świadectwo ubóstwa ma podawać liczbę dzieci, zawód ojca, wartość domu i długi. Nie może go wystawić proboszcz, tylko magistrat.
• Zakazane Biblie. Urząd rewizji książek przez pomyłkę wydał księgarzowi Biblie z drukarni towarzystwa biblijnego w Stuttgarcie i trafiły one „między lud wiejski”. Praga przypomina zakaz z 1816 r.: Biblii zagranicznych towarzystw biblijnych rozpowszechniać nie wolno, także gdy przyszły zwykłą drogą księgarską.
• Szkoły niedzielne. Niektórzy duszpasterze uznali, że po ich wprowadzeniu nie muszą już odprawiać popołudniowego nabożeństwa i katechezy. Z rozkazu cesarza mają zostać wyprowadzeni z błędu.
• Emerytury wojskowe. Tam, gdzie nie ma oficera ani urzędnika wojskowego, kwity emerytalne wojskowych ma poświadczać miejscowy proboszcz.
• Podrzutki. Zdarzało się, że księża odmawiali pogrzebu dzieciom z domu podrzutków, przez co zmarłe wożono „godzinami i milami” do zakładu. Odtąd mają być chowane na miejscu i bezpłatnie.
• Gazeta. Nota do biskupa hrabiego Kolowrata Krakowskiego: namiestnik chce ożywić niepolityczną część praskiej gazety niemieckiej i prosi duchownych o artykuły ze statystyki i geografii kraju, o gospodarce, fabrykach, szkołach, zjawiskach przyrody, nieszczęśliwych wypadkach i świętach ludowych. Teksty można słać do wydawców, braci Haase.
• Życzenia noworoczne. Urzędnicy w Pradze zrezygnowali z obowiązkowych wizyt noworocznych. Zamiast nich wykupuje się „kartę usprawiedliwiającą” po 20 krajcarów, a dochód idzie na ubogich. Duchowieństwu zaleca się to samo.

Są też sprawy czysto gospodarcze: podział dochodów wakującego beneficjum (czynszu, siana, drewna i piwa) między poprzednika i następcę oraz rewizja rachunków kościelnych przez wikariuszy biskupich.

Na kartach odręczne adnotacje piórem z epoki: daty wpływu (od kwietnia 1827 do stycznia 1828) i numery kart od 19 do 42 (mamy tu 23 karty). Zbiór pochodzi więc z kancelarii, zapewne parafialnej, gdzie okólniki wpinano po kolei.

Karty formatu folio ( ok 37 x 23cm ), nieobcięte, z szerokimi marginesami i naturalnymi, nierównymi brzegami. Papier czerpany, lekko pożółkły, brzegi przykurzone i miejscami pozaginane, ślady po zszyciu. Druk wyraźny.