Opis

Pierwsza polska książka techniczna — faksymile na papierze czerpanym

GRZEPSKI Stanisław — Geometria, to iest Miernicka Nauka, po Polsku krótko napisana z Graeckich y z Łacińskich Ksiąg. Kraków 1566, Łazarz Andrysowic wybijał.
Faksymile: Warszawa 1970, nakładem Stowarzyszenia Geodetów Polskich. Odbitka z oryginału Biblioteki Jagiellońskiej. Wykonano w Wojskowych Zakładach Kartograficznych, zam. R-2029.
Wariant luksusowy — jeden z 240 egzemplarzy na papierze czerpanym Warszawskich Zakładów Papierniczych w Jeziornie (całość nakładu: 240 na czerpanym + 360 na papierze drukarskim).

W 1566 roku w krakowskiej oficynie Łazarza Andrysowica ukazała się książeczka, od której zaczyna się polskie piśmiennictwo techniczne. Geometria to jest miernicka nauka to pierwsze polskojęzyczne dzieło o geodezji i miernictwie — i od Brożka w 1628 roku, przez Estreichera, po badaczy XX wieku, zgodnie uznawana jest za pierwszą książkę techniczną napisaną i wydrukowaną po polsku. WikipediaGeodezja

Jej autor, Stanisław Grzepski (1524–1570), profesor Akademii Krakowskiej, szlachcic herbu Świnka — polihistor: matematyk, historyk, filolog klasyczny i numizmatyk. Człowiek, który postanowił, że wiedzę z ksiąg greckich i łacińskich trzeba podać po polsku — i musiał w tym celu stworzyć od zera polskie słownictwo geometryczne. To u niego po raz pierwszy pada zdanie: „Ponkt jest, który nie może być rozdzielon na części”. PlWiki

Karta tytułowa obiecuje rzeczy jak najbardziej praktyczne: jak nasi miernicy zwykli mierzyć imienie na włóki albo na łany, ile ma w sobie rzymski iugerum, oraz — jak zmierzyć wieżę albo odległość, „kiedyby chciał wiedzieć, iako daleko do Zamku przez błoto albo przez wodę”.

W środku gotyk, drzeworytowe figury geometryczne i szesnastowieczna polszczyzna, w której kwadrat długi sąsiaduje z rombus, romboides i trapezia, a koło jest tłumaczone jako „Koło” z dopiskiem, że po łacinie circulus.

Nakład na papierze czerpanym z Jeziorny liczył zaledwie 240 egzemplarzy — to wersja bibliofilska, rzadsza od zwykłej. Arkusze celowo nie zostały obcięte, żeby zachować oryginalny, nierówny brzeg papieru czerpanego (dołączona oryginalna karteczka wydawcy informująca o tym). Okładka z sygnetem drukarskim odbitym w czerwieni. Faktura papieru, chropowatość krawędzi, ciężar bloku — w ręku jest to zupełnie inne doświadczenie niż wersja na papierze drukarskim.

Oryginał z 1566 roku to biały kruk najwyższej klasy, praktycznie nieosiągalny w handlu. To faksymile jest jedyną realną drogą, by mieć Grzepskiego na półce.

Dla kogo. Dla geodetów i mierniczych — to książka założycielska ich zawodu, wydana zresztą przez ich własne stowarzyszenie. Dla historyków nauki i techniki, dla bibliofilów zbierających druki na papierze czerpanym, dla kolekcjonerów polskiego renesansu i krakowskich oficyn drukarskich. Świetny prezent dla geodety z okazji jubileuszu.

Stan: ogólny dobry (niewielkie zagięcia rogów okładki, jedno podklejona naddarcie). Format 16,5 x 10 cm.