Opis

„Życie Jezusa Chrystusa. Napisane przez Opata Saint-Reala, przełożone z francuzkiego.” W Poznaniu, w Drukarni Dekiera i iego Kompanii, 1796.

Polski przekład jednego z najgłośniejszych francuskich żywotów Chrystusa epoki klasycyzmu, wydany w Poznaniu w roku następującym po trzecim rozbiorze Polski — u progu pruskiego panowania w Wielkopolsce. Już samo to czyni z tomiku wymowną pamiątkę: książka polska, drukowana polskimi czcionkami, w mieście, które właśnie przestało być częścią Rzeczypospolitej.

Autorem oryginału jest César Vichard, opat de Saint-Réal (1639–1692) — postać nietuzinkowa: dyplomata w służbie księcia Sabaudii, jeden z ojców powieści historycznej, ceniony przez Woltera, moralista bliski La Rochefoucauld, podziwiany przez Bayle’a i Saint-Évremonda. Kształcony u jezuitów w Lyonie, przyjaciel i lektor Hortensji Mancini, księżnej Mazarin, z którą wyjechał do Anglii. Do jego dzieł należą m.in. De l’usage de l’histoire (1671), Dom Carlos (1672) i właśnie La Vie de Jésus-Christ (1678) — a „Dom Carlos” stał się później kanwą dramatu Schillera i opery Verdiego. Ten sam pisarski temperament — analityczny, psychologiczny, zainteresowany motywacjami ludzi — czuć w „Życiu Jezusa Chrystusa”.

Tom otwiera obszerna, licząca XXXVIII stron część wstępna, zakończona aprobatą paryskich cenzorów teologicznych, datowaną 24 marca 1678 r. i podpisaną: „DuMesnil, Biord” — przetłumaczoną i przedrukowaną wraz z dziełem.

Właściwy tekst dzieli się na Księgi (Księga Pierwsza, Księga Druga…) i rozpoczyna się od tła historycznego: „W czasie panowania Augusta, a królowania Wielkiego Heroda naydował się w Ziemi Żydowskiey kapłan…”. Charakterystyczną cechą druku jest podwójny aparat przypisów: u dołu stron biegną łacińskie odsyłacze do Wulgaty (In diebus Herodis regis Judaeae. Luc. I. 5.) oraz erudycyjne noty historyczne — np. rozbudowana notka o Herodzie Wielkim, jego idumejskim pochodzeniu, przyjaźni z Antoniuszem, nominacji na tetrarchę i króla żydowskiego, wreszcie o jego miłości do Mariamne, którą sam skazał na śmierć. To nie jest zwykła dewocyjna lektura — to historyczno-psychologiczna narracja pisana ręką znawcy epoki rzymskiej.

Oficyna Deckerów została założona w Poznaniu w 1794 r. przez Georga Jacoba Deckera, berlińskiego drukarza królewskiego, i mieściła się w budynku wzniesionym specjalnie w tym celu przy dzisiejszej ulicy Święty Marcin. Nasz druk pochodzi zatem z pierwszych lat działalności tej oficyny — jednej z najważniejszych poznańskich drukarni przełomu XVIII i XIX wieku, która przetrwała ponad stulecie.

Dane bibliograficzne i stan

• Poznań 1796 — polski starodruk XVIII w.
• Stron: XXXVIII + 370
• Wymiary: 11 × 15,5 cm (poręczny format podręczny)
• Oprawa z epoki: deski oklejone papierem marmurkowym, ozdobne wyklejki marmurkowe
• Stan ogólny dobry: papier pożółkły, miejscami przybrudzenia i drobne zaplamienia, otarcia oprawy, blok zwarty i spójny, druk w pełni czytelny
• Na karcie tytułowej odręczny podpis dawnego właściciela wykonany atramentem — ślad proweniencji sprzed dwóch stuleci

Rzadko spotykana na rynku pozycja o potrójnej wartości kolekcjonerskiej: jako polski starodruk XVIII wieku, jako poznanianum z pierwszych lat oficyny Deckerów, i jako przekład dzieła autora, który zainspirował Schillera i Verdiego.

Ponad 230 lat! Pozycja dla kolekcjonerów starych druków, poloników i wielkopolanów, historyków Kościoła i literatury oraz wszystkich, którzy cenią książki noszące ślady swoich dawnych czytelników.

Zapraszam do licytacji.