Opis

Kiewnarska Elżbieta (Pani Elżbieta) – 200 obiadów. Kompletne menu z przepisami poszczególnych dań, przekąsek i legumin smacznych, zdrowych i łatwych do wykonania. 65 ilustracyj wielobarwnych według książki F. Nietlispach „200 diners”. Poznań b.r. [ok. 1930–1931]. Wydawnictwo Polskie R. Wegnera. Druk tablic barwnych: Drukarnia W. L. Anczyca i S-ki w Krakowie. s. 143, [1], liczne barwne ilustracje w tekście, 23,5 cm, oprawa wydawnicza, płótno czerwone z tłoczeniem i złoceniem na licu i grzbiecie.

Jedna z najbardziej rozpoznawalnych polskich książek kucharskich dwudziestolecia międzywojennego — i zarazem jedno z ładniejszych typograficznie wydawnictw kuchennych tej epoki.

Autorką jest Elżbieta Kiewnarska z domu Szachno (1871 Wilno – 1944 Warszawa), publicystka i działaczka organizacji kobiecych, przez współczesnych znana wyłącznie jako „Pani Elżbieta” — pseudonim, którym podpisywała słynne felietony kulinarne w tygodniku „Bluszcz”. Nazywano ją następczynią Lucyny Ćwierczakiewiczowej i to ona przez całe międzywojnie kształtowała gust kulinarny polskiej inteligencji. Zginęła w Warszawie w 1944 roku.

„200 obiadów” to nie jest zwykły zbiór receptur. Książka zbudowana jest jako komplet gotowych jadłospisów obiadowych: każde menu podane zostało w czterech wariantach — obiad normalny, wykwintniejszy, skromny oraz jarski — tak by z tego samego zestawu potraw gospodyni mogła ułożyć obiad dostosowany do okazji i zasobności. Do tego kilkaset przepisów w układzie działowym: potrawy w 10 minut, przystawki gorące, zimne przekąski, tarteletki, torty, chrust i pączki, kremy i dania słodkie, ciasta deserowe, a także praktyczne rozdziały o zużyciu resztek, o surówkach, o jarzynach w kuchni polskiej i — bardzo na owe czasy nowocześnie — „Słów kilka o kalorjach” oraz o tym, z czego ma się składać zdrowe a tanie pożywienie człowieka. We wstępie autorka wprost wypowiada wojnę kuchni „zbyt tłustej, zbyt w białko i węglowodany obfitującej” i codziennemu monotonnemu powracaniu kartofli.

Osobną wartość stanowią 65 barwnych ilustracyj — reprodukcje fotografii potraw ze szwajcarskiego wydawnictwa F. Nietlispacha „200 diners”, do których Wegner wykupił wyłączne prawo reprodukcji na Polskę. To jedne z najwcześniejszych barwnych zdjęć kulinarnych w polskiej książce; dziś czytelne jako dokument estetyki stołu lat 30. Wydawnictwo Polskie Rudolfa Wegnera w Poznaniu — oficyna znana z „Cudów Polski” i „Biblioteki Laureatów Nobla” — dbałością o stronę graficzną wyraźnie wyróżniło tę pozycję na tle ówczesnych poradników gospodarskich.

Efektowna oprawa wydawnicza: czerwone płótno z tłoczoną i złoconą sylwetką służącej niosącej tort, sygnowaną kompozycją tytułową na licu i złoceniami na grzbiecie.

Stan: oprawa podniszczona, otarcia płótna i przytarcia narożników, ubytek fragmentu grzbietu; niewielkie zabrudzenia i zaplamienia marginesów, blok zwarty, tablice barwne czyste i świeże w kolorze. Poza wymienionymi defektami stan dobry. Pozycja coraz trudniej dostępna w oryginalnym wydaniu — w obiegu funkcjonują głównie współczesne reprinty.