Opis

BIBLIA TYSIĄCLECIA – WYDANIE PIERWSZE, Poznań 1965. Z imieniem Jahwe, które później usunięto. W oryginalnej obwolucie

Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych opracował zespół biblistów polskich z inicjatywy benedyktynów tynieckich. Poznań, Wydawnictwo Pallottinum, 1965. Wydanie pierwsze.

Biblia, w której Bóg ma imię

Kto czytał Stary Testament w Biblii Tysiąclecia wydanej po 1980 r., spotyka na każdej stronie „Pana”. Czytelnik pierwszego wydania z 1965 r. spotykał tam „Jahwe”. Redakcja zdecydowała się na to świadomie i wyjaśniła to we wstępie: wprowadzamy „wszędzie imię Jahwe tam, gdzie dotąd w przekładach idących za Wujkiem, Wulgatą i Septuagintą czytaliśmy zastępcze imię «Pan», nie będące wcale przekładem Imienia Bożego”. Wyjątkiem został tylko Psałterz, ze względu na jego użycie w liturgii.

Decyzja wywołała spór. Jedni krytycy pisali, że Bóg Starego Testamentu stał się przez nią „jakiś obcy, daleki”, inni bronili jej jako wierności tekstowi. Drugie wydanie (1971) poszło nawet dalej i wprowadziło „Jahwe” również do Psalmów. W 1976 r. Konferencja Episkopatu poprosiła, by w trzecim wydaniu „zamiast wyrazu Jahwe używać zwrot «Pan Bóg» lub wprost «Pan»”. Powody były duszpasterskie i liturgiczne, a także praktyczne: na imię „Jahwe” w katolickiej Biblii chętnie powoływali się Świadkowie Jehowy. Od wydania z 1980 r. Imię pozostało tylko tam, gdzie było nieodzowne, np. w scenie przy krzewie gorejącym. Pierwsze dwa wydania są więc zapisem przekładu, którego dzisiejszy czytelnik już nie zna.

Przekład na Tysiąclecie Chrztu

Redakcja zauważa we wstępie, że polski ruch biblijny „dotąd jeszcze nie zdobył się na przekład całości Pisma św. na współczesny język polski” i że ten tom ma tę lukę wypełnić. To katolicki przekład całej Biblii dokonany wprost z hebrajskiego, aramejskiego i greckiego, przygotowany jako dzieło milenijne, na tysiąclecie chrztu Polski. Tłumacze sięgnęli do najnowszych wydań krytycznych: Biblii hebrajskiej Kittla w wydaniu z 1945 r. „z uwzględnieniem odkryć w Qumran”, Septuaginty Rahlfsa i greckiego Nowego Testamentu Merka.

Słowo wstępne prymasa Stefana Wyszyńskiego (Gniezno, 31 V 1965) zaczyna się od soborowego obrazu: „Przed każdą sesją Soboru Watykańskiego II, do Auli Soborowej wnoszono uroczyście Księgę Pisma Świętego”. Kończy się wezwaniem proroka: „Zjedz tę Księgę, a idź i mów…” (Ez 3, 1).

Wydawca przyznaje we wstępie, że propozycję benedyktynów przyjął „nie bez obaw”, a o przekładzie pisze otwarcie, że „ma jeszcze wiele braków i niedociągnięć” jako praca „niemal pionierska”. Kolegium redakcyjne pod kierunkiem o. Augustyna Jankowskiego OSB wyjaśnia, dlaczego „nie bez pewnego lęku i żalu” odstąpiono od tradycji Wujka w słownictwie i stylu. Pisarze święci, jak czytamy, „stosowali język nie archaiczny, lecz sobie współczesny”.

Na końcu tomu słownik pojęć biblijnych, imion i nazw geograficznych, mapy i tablica chronologiczna.

Stan zachowania

Stan ogólny dobry. Załamania strony przedtytułowej, przybrudzenia bloku. Zachowana oryginalna obwoluta z niewielkimi uszczerbkami na rogach.

Dla kolekcjonerów polskich Biblii, bibliofilów, biblistów i wszystkich, którzy chcą przeczytać Stary Testament z imieniem Boga – tak jak drukowano go w Polsce tylko przez kilkanaście lat.