Opis

[Zygmunt Krasiński] Niedokończony poemat. (Z pośmiertnych rękopismów). Edycya druga. Paryż: W Księgarni Polskiej, 1862. Druk L. Martinet. 180 s. Oprawa półskórkowa.

Ostatnie osobne wydanie utworu, który sam Krasiński nazywał pierwszą częścią „Nie-Boskiej komedii”. Po tej paryskiej edycji „Niedokończony poemat” przestał wychodzić jako samodzielna książka – kolejne pokolenia czytały go już tylko w zbiorowych wydaniach pism poety.

Krasiński pracował nad nim z przerwami w latach 1838–1852. Za życia ogłosił jedynie fragment zatytułowany „Sen” (1852). Całość zachowanych części ukazała się dopiero po śmierci autora, w Paryżu w 1860 roku, bez jego nazwiska – stąd na karcie tytułowej zamiast autora widnieje tylko dopisek o pośmiertnych rękopisach. Dwa lata później ta sama Księgarnia Polska wypuściła drugie wydanie, które tu oferujemy.

Poeta pomyślał całość jako trylogię dramatyczną o życiu jednego człowieka. Napisana wcześniej „Nie-Boska komedia” (1835) miała być częścią środkową – wiekiem męskim hrabiego Henryka, z rewolucją i upadkiem świata arystokracji. „Niedokończony poemat” opowiada o jego młodości. Trzecia część, o starości bohatera pogodzonego ze światem, nigdy nie powstała.

Bohaterem jest Młodzieniec, czyli młody hrabia Henryk. Towarzyszy mu Aligier – przewodnik, nauczyciel i anioł stróż, postać wyraźnie wzorowana na Dantem. Akcja zaczyna się w górach koło Wenecji i w samym mieście. We śnie, prowadzony przez ducha Dantego, młodzieniec wędruje przez wieki ludzkiej historii aż do progu teraźniejszości. W ostatnich partiach dochodzi do sporu z przyszłym przywódcą rewolucji – zapowiedzi starcia, które rozegra się w „Nie-Boskiej komedii”. Są tu też wątki autobiograficzne, w tym wspomnienie niechęci szkolnych kolegów do młodego panicza.

Próbka nastroju z weneckiej sceny, w pisowni oryginału – Aligier w sali o mauretańskich oknach, przy świecach:

„Jakżeż twe niebiosa dziwne, o Panie! Pędne, wirujące, żywe a takie spokojne! I ta Wenecya jakżeż dziwna, o Panie! W balsamie promieni miesięcznych taka urodziwa a taka umarła.”

Druk emigracyjny z kręgu paryskiej Wielkiej Emigracji, wydany już po śmierci jednego z trzech wieszczów. Rzecz dla kolekcjonerów romantyzmu i polskich druków paryskich.

Egzemplarz w oprawie półskórkowej: grzbiet z czerwonej skóry na wypukłych zwięzach, nazwisko autora i tytuł wytłoczone złotem, okładziny w ciemnobrązowym oklejeniu.