Opis

„WANDA. Tragedya w piąciu aktach.”
W Krakowie 1810, w Drukarni Gröblowskiej.

Klasycystyczna tragedia oparta na jednym z najstarszych i najbardziej nośnych mitów polskich — o Wandzie, córce Kraka, która „nie chciała Niemca” i wybrała śmierć w Wiśle zamiast małżeństwa z obcym władcą. Pierwszy zapis legendy pochodzi z „Kroniki polskiej” Wincentego Kadłubka; w wersji z Kroniki wielkopolskiej niemiecki wódz Rytygier chciał Wandę poślubić i najechał jej ziemie po odmowie. Do tego samego podania sięgali później Norwid, Wyspiański, Kurpiński i Moniuszko, a nawet Antonín Dvořák w operze Vanda (Praga 1876) — nasz druk należy do najwcześniejszej warstwy tej tradycji scenicznej. Wikipedia

Kartę tytułową zdobi łacińskie motto:

Facile ante pugnam vinci poterat.
Lechiados pars Ima.

— „Łatwo mógł zostać pokonany jeszcze przed bitwą” — zaczerpnięte z Lechiady, łacińskiego eposu o legendarnych początkach Lechii. Sentencja celnie streszcza sedno legendy: wróg pokonany bez wojny, samym widokiem królowej.

Poniżej mottа umieszczono drzeworytową winietę przedstawiającą warowny gród z basztami i mostem — obraz „prasłowiańskiej” siedziby władców, wpisujący się w rodzącą się wówczas modę na narodową archeologię i podania o Kraku i Wandzie.

Kontekst

Rok 1810 to szczyt Księstwa Warszawskiego, a Kraków od 1809 r. był świeżo do niego przyłączony po zwycięskiej kampanii ks. Józefa Poniatowskiego. Sięganie po legendarne dzieje Polski nie było wówczas niewinną zabawą literacką — to była polityka uprawiana środkami teatru. Wanda, władczyni, która wolała umrzeć niż poddać kraj obcemu panu, była w epoce rozbiorów figurą aż nadto czytelną. Nieprzypadkowo w latach 1806–1826 powstało co najmniej kilka polskich „Wand” — dramatów, tragedii i librett.

Druk wyszedł z oficyny Gröblowskiej, jednej z najbardziej zasłużonych krakowskich drukarń przełomu XVIII i XIX wieku.

Proweniencja

Na karcie tytułowej odręczny podpis atramentem dawnego właściciela: „H. Zakrzewski” — ślad prywatnej biblioteki sprzed dwóch stuleci.

Dane i stan zachowania

• Kraków 1810, Drukarnia Gröblowska; bez oznaczenia autora
• Stron: 76
• Papier czerpany z epoki
• Wymiary: 16,5 × 11 cm
• Oprawa twarda (wtórna, introligatorska, w kolorze bordowym) — chroni blok i dobrze prezentuje się na półce
• Stan ogólny dobry: papier pożółkły z naturalnymi przebarwieniami, druk czytelny w całości

Rzadki druk teatralny z czasów Księstwa Warszawskiego — pozycja dla kolekcjonerów poloników i cracovianów, badaczy dramatu klasycystycznego, teatrologów oraz miłośników legendy o Wandzie i mitologii początków Polski. Anonimowe tragedie tego okresu wychodziły w niewielkich nakładach i dziś należą do trudno dostępnych.