Opis

Naujas Istatimas Jezaus Christaus Wieszpaties musu Lietuwiszku Leżuwiu iszgulditas par Jozapa Arnulpa Kunigaykszti Giedrayti, Wiskupa Żiemayciu, Żenklinika S. Stanislowo. Iszspaustas pas Kunigus Missionorius, Wilniuje 1816.

Protestanci mieli swój litewski Nowy Testament, wydany w Królewcu, już w 1701 roku. Katolicy Wielkiego Księstwa czekali na własny jeszcze sto piętnaście lat – do tej właśnie książki. Wilno 1816 to pierwszy pełny przekład Nowego Testamentu na język litewski przeznaczony dla katolików.

Przekład przygotował biskup żmudzki Józef Arnulf Giedroyć (Juozapas Arnulfas Giedraitis) wraz z duchownymi swojej diecezji. Książkę wytłoczyła wileńska drukarnia księży misjonarzy. Tekst odegrał ważną rolę w kształtowaniu się litewskiego języka literackiego, a sam Giedroyć należy do postaci, od których Litwini liczą początki swojego odrodzenia narodowego. Na karcie tytułowej biskup podpisuje się jako kawaler Orderu św. Stanisława.

Najciekawsza w tym egzemplarzu jest oprawa. To pełna skóra z epoki z tłoczonym na okładce napisem Towarzystwa Biblijnego Rosyjskiego. Katolicki przekład ukazał się bowiem nakładem samego biskupa i petersburskiego Towarzystwa Biblijnego, organizacji wyrosłej z ruchu protestanckiego, której Giedroyć był członkiem od 1813 roku. Oprawa z tym samym okrągłym tłoczeniem zachowała się na jednym z egzemplarzy w zbiorach Muzeum Literatury Litewskiej im. Maironisa w Kownie. Już na początku XX wieku pisano o tym wydaniu jako o rzadkości bibliograficznej.

Druk dwułamowy, czcionką antykwową, w ortografii wzorowanej na polskiej (sz, cz, ż, w). Listy apostolskie noszą tu dawną nazwę „gromata” – „Gromata szwento Jono apasztoło”.

Proweniencja: na karcie tytułowej pieczątka litewskiej prywatnej biblioteki „Petro Urbštavičiaus asmeninė biblioteka” oraz dawna odręczna notka po polsku z ceną egzemplarza „z oprawą”.

Stan zachowania: oprawa z przetarciami i zabrudzeniami, niewielkie ubytki skóry na grzbiecie i jego krawędziach. Papier czerpany, miejscami zabrudzenia i zażółcenia. Na karcie tytułowej zaplamienia, drobne ubytki dolnego marginesu i dawne odręczne znaki atramentem. Blok mocny, tekst czytelny. Stan ogólny dobry-. 389 stron, wymiary 20 × 17 cm.

J. A. Giedraitis, „Naujas Istatimas Jezaus Christaus“, Vilnius, 1816. Pirmasis katalikams skirtas viso Naujojo Testamento vertimas į lietuvių kalbą. To meto odinis įrišimas su apvaliu Rusijos biblijos draugijos įspaudu viršelyje (stipriai nutrintu). Petro Urbštavičiaus asmeninės bibliotekos antspaudas. 389 p., 20 × 17 cm. Bendra būklė gera.