regula processusregula processus

Paciorkowski – Regula processus granicialis, Lublin 1760, z oryginalnym rozkładanym miedziorytem

Jak w dawnej Polsce sypano kopce i sądzono się o miedzę – podręcznik procesu granicznego.

1 950 zł

Dostępny – 1 egzemplarz

Dodaj do Ulubionych
Dodaj do Ulubionych
Wysyłka do 3 dni roboczych od zaksięgowania płatności – zwykle wysyłam szybciej.
14 dni na zwrot bez podawania przyczyny. Zwroty i reklamacje
Oryginalny egzemplarz z epoki, nie reprodukcja. Zdjęcia i opis przedstawiają dokładnie ten egzemplarz, który otrzymasz.
Antykwariat Welin – od 2006 roku sprzedaję dawne książki i starodruki.

Opis

„Natura Granicierum est adinstar Aedificii, quod habet Quatuor Parietes & Angulos, alias Węgielniki” (Granice z natury są jak budowla, która ma cztery ściany i narożniki, czyli węgielnice).

Tak zaczyna się podpis nad rozkładaną ryciną w tej książce. Pod nim wsie, kościoły, dwory i rzeka, a wokół strony świata: Meridies, Oriens, Occidens, Septentrio. Rzeka płynie środkiem jako „limes naturalis”, granica naturalna. Obok rytownik zaznaczył jej nowe koryto i dopisał, że tego za granicę się nie uznaje. Cały spór graniczny dawnej Polski na jednym arkuszu.

Martinus Paciorkowski – Regula processus granicialis campestris Regni Poloniae secundum praxim moderni saeculi ad dislimitanda bona regalia, spiritualia et terrestria. Ad usum publicum cum additamento legum et constitutionum Regni (Zasady postępowania granicznego polnego Królestwa Polskiego według praktyki obecnego stulecia, służące rozgraniczaniu dóbr królewskich, duchownych i ziemskich. Do użytku publicznego, z dodatkiem praw i konstytucji Królestwa). Lublin, Typis S. R. M. Collegii Soc. Jesu, 1760.

Autor był zaprzysiężonym subdelegatem grodu opoczyńskiego i w przedmowie mówi wprost, dla kogo pisze. Nie dla podkomorzych i komorników granicznych, bo ci prawo i granice znają doskonale. Pisze dla młodzieży, która latami uczy się prawa w szkołach, wynosi z nich „mało albo zgoła nic”, a po powrocie do domu rzuca się w wir sądów ziemskich, grodzkich i trybunalskich, ku wielkiemu utrapieniu sędziów. Dodaje, że sam był taki za młodu. Książkę zbierał przez wiele lat i wydał własnym kosztem, żeby każdy mógł pilnować granic swoich dóbr bez sądowego zgiełku. Zasłania się Cyceronem: „Omnia, quae scio, in alium transfundere” (wszystko, co wiem, przelać w drugiego). Czytelnika prosi o obronę przed złośliwym Zoilem i o łaskawe poprawianie błędów drukarza.

Wykład zaczyna się od podziału: proces graniczny może iść czterema drogami – przed sądem ziemskim, przed podkomorzym w polu, przez sąd polubowny albo przez przyjazną ugodę. Dalej autor prowadzi czytelnika krok po kroku: pozew, zjazd na grunt, sypanie kopców narożnych i ściennych, a przy ostatnim kopcu przysięga strony z sześcioma świadkami szlachcicami. Jest rozdział o dawności: kto kupił majątek, tego sąsiedzi mogą niepokoić o granice przez trzy lata i trzy miesiące.

Ostatnia część to wypisy z konstytucji sejmowych, już po polsku. „Granice Starostowie przez Komissarzow usypane wiecznie trzymać maią”. Starosta, który kopce rozsypał, ma je usypać na nowo przed świętym Janem Chrzcicielem pod utratą urzędu, a za gwałcenie granic płaci się sto grzywien, chłop pięćdziesiąt. Tom zamyka alfabetyczny indeks.

Książka ma aprobatę cenzora, kanonika krakowskiego Macieja Ziętkiewicza, z 15 maja 1749 r. oraz przywilej Augusta III wydany w Dreźnie 3 października 1749 r. Król na dziesięć lat zakazuje w nim drukowania i przedrukowywania dzieła bez zgody autora, pod karą. Obie daty wyprzedzają nasze wydanie o jedenaście lat.

Egzemplarz z oryginalną rozkładaną ryciną miedziorytową. Proweniencja: pieczątka „Ze zbioru Jana Sas Zubrzyckiego” na przedmowie i przy przywileju, obok odręczny numer 3377.

Oprawa skórzana z epoki, mocno otarta. Karty pożółkłe, miejscami rdzawe plamki i ślady zawilgocenia, na rycinie brunatna plama przy prawym brzegu. Druk czysty, z inicjałami i ozdobnikami. Wydanie liczy 194 strony i indeks.

Paciorkowski – Regula processus granicialis, Lublin 1760, z oryginalnym rozkładanym miedziorytem

Paciorkowski – Regula processus granicialis, Lublin 1760, z oryginalnym rozkładanym miedziorytem

Paciorkowski – Regula processus granicialis, Lublin 1760, z oryginalnym rozkładanym miedziorytem

Paciorkowski – Regula processus granicialis, Lublin 1760, z oryginalnym rozkładanym miedziorytem

Paciorkowski – Regula processus granicialis, Lublin 1760, z oryginalnym rozkładanym miedziorytem

Paciorkowski – Regula processus granicialis, Lublin 1760, z oryginalnym rozkładanym miedziorytem

Paciorkowski – Regula processus granicialis, Lublin 1760, z oryginalnym rozkładanym miedziorytem

Paciorkowski – Regula processus granicialis, Lublin 1760, z oryginalnym rozkładanym miedziorytem

Paciorkowski – Regula processus granicialis, Lublin 1760, z oryginalnym rozkładanym miedziorytem

Paciorkowski – Regula processus granicialis, Lublin 1760, z oryginalnym rozkładanym miedziorytem

Paciorkowski – Regula processus granicialis, Lublin 1760, z oryginalnym rozkładanym miedziorytem