Opis

Zbiór 11 numerów tygodnika „Trzeci Maj” z 1841 roku, wydawanego w Paryżu przez środowisko Wielkiej Emigracji:

• 9 kwietnia – 14 czerwca 1841 (Rok II, Oddział II) — s. [1], 52–94
• 31 lipca – 31 sierpnia 1841 (Rok II, Oddział III) — s. [1], 128–146

W stopce: „PARYŻ, W DRUKARNI I LITOGRAFII MAULDE I RENOU, przy ulicy BAILLEUL, 9–11″. Numery zawierają oryginalne winiety nagłówkowe z ozdobnym tytułem oraz informacje o prenumeracie i adresie redakcji przy rue Saint-Louis.

---

Czym był „Trzeci Maj”

„Trzeci Maj” (1839–1848) był jednym z głównych organów prasowych stronnictwa konserwatywno-liberalnego księcia Adama Jerzego Czartoryskiego — nazywanego od jego paryskiej siedziby Hôtel Lambert — obok „Le Polonais”, „Kraju i Emigracji” oraz „Wiadomości Polskich”. Hôtel Lambert prowadził szeroko zakrojoną działalność na rzecz propagowania sprawy polskiej w Europie, rozwijania oświaty i nauki na emigracji oraz dobroczynności wśród najuboższych emigrantów — a publicystyka prasowa była jednym z jej głównych narzędzi. Pismo stało się później organem jawnego Stowarzyszenia Monarchicznego Fundatorów i Przyjaciół „Trzeciego Maja”, zwanego popularnie Towarzystwem Monarchicznym 3 Maja, które w połowie lat 40. liczyło blisko tysiąc członków.

To zatem nie zwykłe czasopismo, lecz narzędzie polityki zagranicznej państwa bez terytorium — redagowane przez ludzi, którzy w salonach Paryża i Londynu prowadzili własną, nieoficjalną dyplomację polską.

---

Co znajdziemy w oferowanych numerach

Zawartość jest niezwykle różnorodna i doskonale oddaje charakter pisma:

Publicystyka polityczna. Artykuł wstępny z 17 kwietnia 1841 analizuje w czasie rzeczywistym sytuację po kryzysie wschodnim — położenie Turcji wobec mocarstw, znaczenie traktatu londyńskiego, sytuację ludności słowiańskiej pod panowaniem tureckim i austriackim, wreszcie „kwestię polską”, o której autor pisze z gorzką trzeźwością, że „bez Polski nie łatwo rozwiązana być może”. Numer z 9 kwietnia otwiera z kolei refleksyjny esej o czasie i okolicznościach: „Dzień za dniem upływając, niepowrotnie unosi z sobą cząstkę tego, co zowiemy okolicznościami…”

Doniesienia Literackie — kronika polskiego życia umysłowego po obu stronach kordonu: wiadomości o nowych publikacjach, informacje o „Wiadomościach Bibliograficznych o Literaturze i uczonych Zatrudnieniach w Polsce”, o drukach ukazujących się w Poznaniu, Wilnie i Warszawie, o pracach Aleksandra Tyszyńskiego i innych. Dla emigranta odciętego od kraju była to jedyna nić łącząca go z krajowym ruchem wydawniczym.

Nekrolog — wzruszające krótkie wspomnienia zmarłych na obczyźnie towarzyszy broni, z datami i miejscami śmierci w prowincjonalnej Francji. Jeden z najbardziej poruszających gatunków prasy emigracyjnej.

Wiadomości Rozmaite, Rozmaitości, Korespondencja — listy z kraju i z rozproszenia, doniesienia z Anglii, Rosji i ziem polskich.

---

Dane i stan zachowania

• Paryż 1841, Rok II, Oddziały II i III
• Drukarnia i Litografia Maulde i Renou, rue Bailleul 9–11
• Paginacja: [1], 52–94 oraz [1], 128–146
• Format 4°
• Oprawa współczesna, skóropodobna
• Stan dobry; górne marginesy kart nieco przycięte przy oprawianiu

---

Prasa Wielkiej Emigracji należy do najrzadszych poloników XIX wieku. Nakłady były niewielkie, egzemplarze rozsyłano po całej Europie do rozproszonych czytelników, a przemyt do kraju groził konfiskatą i represjami — dlatego zwarte zestawy numerów zachowały się w niewielkiej liczbie.

Pozycja dla kolekcjonerów poloników i paryskich druków emigracyjnych, historyków XIX wieku, badaczy prasy i myśli politycznej oraz wszystkich zainteresowanych dziejami Hôtel Lambert i pokolenia listopadowego.

Zapraszam do licytacji.