Opis

Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. Tom V – rok 1920

Pod redakcją dra Władysława Semkowicza. Kraków 1921, nakładem Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. Wydano z zasiłków Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego oraz Towarzystwa Naukowego we Lwowie.

130 stron, 2 mapy, reprodukcje pieczęci w tekście. Oryginalna broszura wydawnicza.

Pierwszy tom Rocznika po siedmioletniej przerwie. Poprzedni ukazał się w 1913 r., potem przyszła wojna i dopiero w odrodzonej Polsce Semkowicz zdołał wznowić pismo – z rokiem 1920 na tytule i 1921 w stopce drukarskiej. Egzemplarz z nieobciętymi, nierównymi brzegami kart, w takim stanie, w jakim wyszedł od wydawcy.

Polska pieczęć pod traktatem w Arras

W 1435 r. w Arras zawarto pokój między Karolem VII, królem Francji, a Filipem Dobrym, księciem Burgundii. Pod aktem traktatu zawisło dwanaście pieczęci uczestników i negocjatorów, a wśród nich jedna polska – Mikołaja Lasockiego, proboszcza krakowskiego, który przybył na zjazd jako delegat soboru bazylejskiego. Semkowicz opisuje ją na podstawie oryginału, zachowanego w dwóch egzemplarzach (w Dijon i w Bibliothèque Nationale w Paryżu): 47 mm średnicy, wosk barwy brunatnoczerwonej, sznur konopny, w polu herb Dołęga w gotyckiej oprawie z ostrołuków i maswerków. Uważa ją za jeden z najpiękniejszych okazów polskiej sfragistyki rycerskiej średniowiecza, a sam zjazd w Arras – za pierwszy europejski kongres pokojowy. Odbitka pieczęci reprodukowana w tekście.

Litwa, Horodło i bojarskie gniazda

Druga praca redaktora to dalszy ciąg studium o litewskich rodach bojarskich, które w Horodle w 1413 r. przyjęły polskie herby. Semkowicz odtwarza kariery i posiadłości rodów, m.in. Montygerdowiczów (Piotr Montygerdowicz, marszałek ziemski litewski), i odczytuje ruskie napisy na pieczęciach przywieszonych do aktów unii z lat 1432 i 1434. Do artykułu dołączona mapa „Gniazda rodowe kniaziów litewskich, Ościków i Giedrojciów” – od Wiłkomierza po Wilno, z Giedrojciami, Mejszagołą i Niemenczynem.

Pełna zawartość tomu

• Ks. Stanisław Kozierowski, Studja nad pierwotnem rozsiedleniem rycerstwa wielkopolskiego VIII. Ród Samsonów-Watów (z mapą)
• Władysław Semkowicz, O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle 1413 r. (ciąg dalszy, z mapą)
• Kazimierz Sochaniewicz, O kolebce rodu Zamojskich i o Piwach-Prawdzicach na Rusi
• Z. L. Radzimiński, Ród Sałtykowych-Sołtyków i list Michajła Hlebowicza Sałtykowa do Lwa Sapiehy z r. 1611
• Antoni Prochaska, Utrata i odzyskanie szlachectwa
• Władysław Semkowicz, Pieczęć polska przy akcie traktatu pokojowego w Arras z r. 1435
• Kazimierz Dobrowolski, Zużytkowanie metryk kościelnych do badań naukowych

Recenzje: Leon Białkowski, Podole w XVI w. (omawia Z. L. Radzimiński); Otto Forst-Battaglia, Genealogische Tabellen zur Geschichte des Mittelalters und der Neuzeit oraz Vom Herrenstande (omawia W. Semkowicz). Na końcu działy Zagadnienia i odpowiedzi, Sprawy Towarzystwa, Pokwitowania, Sprostowania.

Praca Dobrowolskiego o metrykach kościelnych to jeden z wczesnych polskich tekstów o tym, jak wykorzystywać księgi parafialne w badaniach naukowych – rzecz bliska każdemu, kto prowadzi poszukiwania genealogiczne.

Stan

Oryginalna okładka papierowa z ubytkami grzbietu. Wewnątrz stan ogólnie dobry+, karty czyste, brzegi nieobcięte.

O piśmie

Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie wychodził w latach 1908–1932; ukazało się 11 tomów, od tomu VIII pod nazwą Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego. Pierwsze tomy drukowano we Lwowie, powojenne – w Krakowie. Pismo zajmowało się heraldyką, sfragistyką i genealogią, a skupiało czołowych badaczy dziedziny: Semkowicza, Kozierowskiego, Prochaskę, Dobrowolskiego, Mikuckiego, Wdowiszewskiego, Polaczkównę. W 1993 r. odrodzone Polskie Towarzystwo Heraldyczne wznowiło tytuł jako „Nową serię”.