Opis

Oferowany egzemplarz to pierwsze wydanie dzieła, które na zawsze zmieniło polską pieśń religijną:

„Śpiewnik kościelny czyli pieśni nabożne z melodyjami w kościele katolickim używane, a dla wygody kościołów parafijalnych przez X. M. M. Mioduszewskiego Zgrom. XX. Miss. zebrane” Kraków, w Drukarni Stanisława Gieszkowskiego, 1838.

Zachowana oryginalna, wydawnicza okładka broszurowa z pięknym drzeworytowym ornamentem roślinnym i krzyżem pośrodku. Na okładce tylnej — rzadko dziś spotykany, autentyczny ślad epoki: informacja, że śpiewnik „nabyć można u XX. Missyonarzy w Warszawie i w Krakowie”, wraz z cennikiem (egzemplarz z melodyjami na papierze welinowym — Złp. 10, bez melodyj na zwyczajnym — Złp. 3) oraz Uwiadomienie, w którym autor apeluje do proboszczów i organistów, by nadsyłali mu znane sobie pieśni i melodie do przyszłych dodatków. To bezcenne świadectwo tego, jak powstawało to dzieło — w dialogu z całym krajem.

Wewnątrz: karta tytułowa z winietą, aprobata cenzora ksiąg duchownych ks. Adama Długokęckiego (Warszawa u Ś. Krzyża, 11 czerwca 1837), IMPRIMATUR arcybiskupa warszawskiego Stanisława Kostki Choromańskiego (15 czerwca 1837), autorska Przemowa, a na końcu adnotacja „Za pozwoleniem Cenzury Rządowej” — dokument czasów zaborów.

Trzon tomu stanowią pieśni z zapisem nutowym w kluczu tenorowym, ułożone według roku liturgicznego. Część I (s. 7–292) obejmuje pieśni na różne czasy roku, Część II (s. 293–378) — msze, nieszpory, suplikacje, litanie, koronkę i godzinki. W spisie odnajdziemy klasykę polskiej pobożności, śpiewaną do dziś: Bóg się rodzi, W żłobie leży, Anioł pasterzom mówił, Gorzkie żale, Krzyżu święty, Wesoły nam dziś dzień nastał, Serdeczna Matko… oraz Godzinki o Niepokalanym Poczęciu N. M. P. Otwiera całość Hejnał Roratny z nutami i uroczym przypisem autora, objaśniającym, że „hejnał” to dawne słowo oznaczające pieśń budzącą, którą stróże po miastach rano śpiewali.

Autor i historia powstania

Ks. Michał Marcin Mioduszewski (1787–1868), misjonarz ze zgromadzenia św. Wincentego a Paulo, był pierwszym zbieraczem religijnego folkloru muzycznego w Polsce. Decyzję o zebraniu pieśni podjął w 1830 r., gdy jako teolog towarzyszył biskupowi krakowskiemu Karolowi Skórkowskiemu podczas wizytacji diecezji i przekonał się naocznie, jak mało pieśni zna lud w wielu parafiach — a organiści tłumaczyli się tym, że sami nie wiedzą, skąd mieliby poznać melodie. Przez lata przemierzał kraj, wynotowując pieśni z druków, rękopisów organistów i szkolnych bakałarzy oraz z przekazu ustnego; tam, gdzie brakowało melodii, układał własne.

Wincenty Pol nazwał Śpiewnik Mioduszewskiego „jedynie autentycznym kodeksem pieśni naszych pobożnych”; cenił go również Stanisław Moniuszko. Ze zbiorów Mioduszewskiego korzystał Oskar Kolberg, a zebrane przez niego melodie inspirowały m.in. Zygmunta Noskowskiego i Witolda Lutosławskiego (20 kolęd). To właśnie ten zbiór stał się podstawą słynnego Śpiewniczka ks. Jana Siedleckiego (1876/1878) — śpiewnika, z którego Polska śpiewa do dziś.

Mówiąc krótko: trzymają Państwo w rękach źródło, z którego wypłynęła cała nowoczesna polska pieśń kościelna.

• Stron: 387
• Wymiary: 20 × 13 cm
• Oprawa oryginalna, wydawnicza, papierowa — ubytki narożników
• Papier z lekkimi przebarwieniami i zaplamieniami (foxing), miejscami ślady wilgoci
• Część kart wciąż nierozciętych — dowód, że egzemplarz nigdy nie został do końca przeczytany, w stanie zbliżonym do tego, w jakim opuścił drukarnię
• Blok spójny, druk i nuty w pełni czytelne

Egzemplarze w oryginalnej broszurze wydawniczej należą do rzadkości — użytkowe śpiewniki niemal zawsze były oprawiane introligatorsko lub po prostu zaczytywano je na strzępy. Ten przetrwał w postaci pierwotnej.

Wiek ponad 180 lat! Pozycja dla kolekcjonera starodruków, muzykologa, organisty, miłośnika polskiej pieśni religijnej i historii Kościoła.