Opis

Historia Comitis Gabrielis Antonii Erdödy de Monyorókerék, episcopi Agriensis,  Cassoviae, Typis Academicis Societatis Jesu, 1745. 123 p. Latin nyelven.

A kassai jezsuita akadémia nyomdájának ritka kiadványa – liber gradualis, vagyis promócciós ajándékkönyv, amelyet a bölcsészdoktori fokozat átvételekor nyújtottak át az új doktoroknak. Az ajándékozó a kassai Rhetorica osztály, a promotor P. Trsztyánszky János Baptista SJ, a szabad művészetek és a filozófia doktora, emeritus professzor. Kelt: 1745. július 13.

A kötet gróf monyorókeréki Erdődy Gábor Antal egri püspök (†1744) életrajza – Varasd örökös főispánja, Heves és Külső-Szolnok vármegye főispánja, a jáki Szent György-apátság apátja, valóságos belső titkos tanácsos. A püspök a megjelenés előtti évben hunyt el, a mű tehát friss, kortársi visszaemlékezésen alapuló posztumusz életrajz.

A címlapon korabeli tulajdonosi bejegyzés és ovális könyvtári pecsét.

Állapot: korának megfelelő, viseltes. Hiányzik a 111/112. és a 119/120. oldal, a 121/122. oldalnak a fele maradt meg. A blokk végén kb. négy levél szennyezett. A címlap ép, a szöveg egyébként jól olvasható. Gyűjtői példány, a hiányok tudatában.

[Erdődy] – Historia Comitis Gabrielis Antonii Erdödy de Monyorokerek, Episcopi Agriensis, Montis Claudii, & Comitatuum Varasdinensis perpetui, Heveseinsis verò, & exterioris Solnok Supremi Comitis; Abbatis S. Georgii Militis & Martyris de Jaák, Sacrae Regiae Apostolicae Majestatis Status Consiliarii Actualis Intimi &c. &c. compendio concinnata, et Reverendis, Nobilibus, ac Eruditis DD. Neo-Doctoribus, dum in Alma Episcopali Soc. Jesu Universit. Cassoviensi, promotore R. P. Joanne Bapt. Trsztyanszki è Soc. Jesu, AA. LL. & Phil. Doctore, ejusdemq[ue] Professore Emerito, ac p. t. Seniore, supremâ AA. LL. & Philosoph. laureâ condecorarentur, oblata ab Illustrissima Rhetorica Cassoviensi. Anno M.DCC.XLV. Mense Julio, Die 13. Cassoviae, Typis Academicis Societatis Jesu. s. 123, tekst łaciński.

Osiemnastowieczny druk jezuickiej Akademii w Koszycach — liber gradualis, czyli książka wręczana absolwentom w dniu promocji doktorskiej. Gatunek dziś zapomniany, a dla kolekcjonera bardzo charakterystyczny.

Czym jest ta książka. W uniwersytetach jezuickich dawnych Węgier istniał zwyczaj, że z okazji nadania stopni akademickich wydawano niewielki tom, ofiarowywany nowo promowanym doktorom — najczęściej dzieło historyczne, hagiograficzne lub panegiryczne, ufundowane przez klasę retoryki albo przez mecenasa. Tutaj darczyńcą jest Illustrissima Rhetorica Cassoviensis, promotorem ojciec Jan Chrzciciel Trsztyánszky SJ, doktor sztuk wyzwolonych i filozofii, profesor emeritus i senior wydziału, a datą — 13 lipca 1745 roku. Takie druki wychodziły w małych nakładach, rozdawane wąskiemu gronu, i właśnie dlatego są dziś rzadkie.

Bohater. Hrabia Gábor Antal Erdődy de Monyorókerék (Eberau) był biskupem Egeru, jednej z najbogatszych i najważniejszych diecezji Królestwa Węgier. Zanim objął stolicę biskupią, pełnił funkcję koadiutora biskupa Telekesyego, a katedrę w Egerze sprawował od roku 1715 aż do śmierci w 1744. Karta tytułowa wylicza jego godności świeckie: dziedziczny hrabia Varasdu, wielki żupan komitatu Heves i Szolnok Zewnętrzny, opat opactwa św. Jerzego Męczennika w Ják, rzeczywisty tajny radca Jego Królewskiej Apostolskiej Mości. Rodzina Erdődych należała do ścisłej czołówki magnaterii węgiersko-chorwackiej.

Kluczowa okoliczność: biskup zmarł rok przed ukazaniem się tej książki. Historia jest więc świeżą biografią pośmiertną, spisaną, gdy pamięć o zmarłym była jeszcze żywa, a jego księgozbiór właśnie przechodził do biblioteki katedralnej w Egerze. To czyni druk źródłem, a nie tylko ozdobnym panegirykiem.

Oficyna. Typis Academicis Societatis Jesu w Koszycach (Cassovia, węg. Kassa, niem. Kaschau) — drukarnia akademicka miejscowego uniwersytetu jezuickiego, jednej z trzech głównych uczelni dawnych Węgier obok Trnawy i Budy. Prasa ta zaopatrywała całą północno-wschodnią część Królestwa w podręczniki, kalendarze, dysertacje i właśnie libri graduales; w tym samym 1745 roku wyszła stamtąd bliźniacza pozycja promocyjna Prima quinque saecula Regni Mariano-Apostolici.

Na karcie tytułowej owalna pieczęć biblioteczna oraz osiemnastowieczny wpis własnościowy atramentem przy dolnej krawędzi — warto spróbować go odczytać, bo proweniencja przy drukach tej klasy potrafi znacząco wpłynąć na cenę.

Stan: oprawa i blok noszą wyraźne ślady wieku. Braki kart: strony 111/112 i 119/120 nie występują, ze stron 121/122 zachowała się połowa. Około czterech kart pod koniec bloku przybrudzonych. Poza tym tekst czytelny, karta tytułowa kompletna i dobrze zachowana. Stan ogólny: dostateczny plus / dobry minus