Opis

BIBLIA WUJKA, Kraków 1599 – Dzieje Apostolskie w komplecie

Cała księga, od pierwszego zdania do ostatniego – nie pojedyncza karta, ale zamknięta opowieść o narodzinach Kościoła, wydrukowana w pierwszym wydaniu Biblii ks. Jakuba Wujka. Do tego blok tekstów towarzyszących, których nie znajdziemy we współczesnych Bibliach: kronika życia Piotra i Pawła ułożona rok po roku, Skład Apostolski odbity gotykiem i wykład o listach apostolskich.

Od Wieczernika po rzymski areszt domowy

Dzieje Apostolskie to druga część dzieła św. Łukasza i jedyna w Nowym Testamencie księga, która opowiada, co stało się z uczniami po odejściu Jezusa. Zaczyna się od Wniebowstąpienia i sceny, w której dwaj mężowie w białych szatach pytają Apostołów, czemu stoją i patrzą w niebo. Zaraz potem przychodzi Zielone Świątki: szum z nieba jak gwałtowny wiatr, rozdzielone języki ognia i pierwsze kazanie Piotra, po którym chrzest przyjmuje trzy tysiące ludzi. Dalej tempo nie słabnie – kamienowanie Szczepana, nawrócenie Szawła pod Damaszkiem, Korneliusz jako pierwszy ochrzczony poganin, Sobór Jerozolimski, wielkie podróże Pawła po Azji Mniejszej i Grecji, mowa na ateńskim Areopagu, tumult złotników w Efezie, aresztowanie w Jerozolimie, katastrofa statku u wybrzeży Malty.

Księga kończy się zaskakująco cicho. Paweł mieszka w Rzymie pod strażą żołnierza, przez dwa lata przyjmuje gości i głosi naukę „bez zákázánia”. Łukasz nie opisuje jego procesu ani śmierci – opowieść urywa się w otwartym akcie, jakby dalszy ciąg miał pisać już sam Kościół.

Wujek polemista

Tekst biblijny to tylko połowa tego, co dostaje czytelnik. Marginesy i przypisy Wujka są żywą stroną religijnego sporu końca XVI wieku. Tłumacz wprost wytyka błędy Szymonowi Budnemu, polemizuje z kalwinistami w sprawie obecności Chrystusa w Sakramencie, a w nocie o „sekcie Nazarejczyków” stawia obok siebie naukę luterską, kalwińską i nowochrzczeńską. To komentarz pisany w ogniu kontrreformacji, w czasach, gdy przekład Biblii był narzędziem walki o dusze.

Za tekstem księgi idą dodatki: „Summa dziejów Piotra S.” i „Summa dziejów Pawła S.” – tablice chronologiczne, w których każde wydarzenie przypisano do roku panowania cesarza (Tyberiusza, Kaliguli, Klaudiusza, Nerona), roku od Narodzenia i roku od Wniebowstąpienia, według Annales Baroniusza. Obok nich „O drugich Apostołach” (gdzie który z Dwunastu głosił Ewangelię), Skład Apostolski, czyli Credo, wydrukowany gotycką czcionką, wykład „Sprawa o listach apostolskich wobec” i początek „Argumentu” do Listu do Rzymian.

Wierny zapis tekstu z kart:

Zesłanie Ducha Świętego
„Y stał sie z prędká z niebá szum / iákoby przypadáiącego wiátru gwałtownego: y nápełnił wszytek dom gdźie siedźieli. Y vkázáły sie im rozdźielone ięzyki iákoby ogniá / y vsiadł ná káżdym z nich z osobna” (Dzieje, rozdział 2, wersety 2–3)

Pierwsze kazanie Piotra (Kluczowy werset)
„A Piotr do nich: Pokutę czyńćie (práwi) á niech ochrzczon będźie káżdy z was w imię Jezusá Chrystusá / ná odpuszczenie grzechów wászych: á weźmiećie dar Duchá świętégo.” (Dzieje, rozdział 2, werset 38)

Ostatnie słowa księgi
„opowiádáiąc królestwo Boże / y vcząc co iest o P. Jezusie Chrystusie / ze wszelkim bespieczeństwem / bez zákázánia.” (Dzieje, rozdział 28, werset 31)

O wydaniu

Oryginalne karty z pierwszego wydania Biblii w przekładzie ks. Jakuba Wujka SJ (1541–1597), wydanej pośmiertnie w 1599 roku w krakowskiej Drukarni Łazarzowej Jana Januszowskiego. Przekład Wujka przez ponad trzy i pół wieku, aż do Biblii Tysiąclecia (1965), był podstawowym tekstem Pisma Świętego polskich katolików; jego frazy na trwałe weszły do polszczyzny. Kompletne egzemplarze pierwszego wydania należą do najdroższych polskich starodruków, a pełna księga biblijna z tego wydania daje możliwość posiadania autentycznego, zamkniętego tekstu za ułamek tej ceny.

Zakres: strony 1267–1322  – kompletne Dzieje Apostolskie (28 rozdziałów) wraz z przedmową i dodatkami opisanymi wyżej.

Stan: karty w dobrym stanie; pod koniec bloku zacieki i przebarwienia przy marginesach, nieingerujące w tekst. Format folio, wymiary kart ok. 35 × 21 cm.

Do zakupu dołączam certyfikat autentyczności oraz pocztówkę z alfabetem gotyckim, która ułatwia samodzielną lekturę – ten druk naprawdę da się czytać, tak jak czytano go ponad 400 lat temu.