[Kircholm 1605] Nuncius… Carolo Chotkievicio.. Victoriae MDCV
Relacja z bitwy pod Kircholmem 16054 500 zł
Na stanie
Opis
[Kircholm 1605]. Nuncius, Avspiciis Ser[enissimi] ett Pot[entissim]i Sigismundi III Poloniae Et Sveciae Regis, Magni Lithuaniae Ducis etc. etc.
A Carolo Chotkievicio, Praeside Liuoniae, et Praefecto Samogitiae, atq; Supremo Magni Duc: Lith: Generali,
cum Carolo Duce Sudermaniae S. R. M. Perduelli, immissi praelij, parteque; Victoriae V. Calend: Septemb: Anno D[omi]ni M.DC.V.
In Officina Nicolai Scharffenbergeri, Anno Dni, 1605
(Zwiastun [relacja] pod auspicjami Najjaśniejszego i Najpotężniejszego Zygmunta III, króla Polski i Szwecji, Wielkiego Księcia Litewskiego itd. itd. O bitwie stoczonej przez Karola Chodkiewicza, gubernatora Inflant i starostę żmudzkiego, a także Hetmana Wielkiego Wielkiego Księstwa Litewskiego, z Karolem, księciem Sudermanii, wrogiem Jego Królewskiej Mości, oraz o odniesionym zwycięstwie, dnia 28 sierpnia roku Pańskiego 1605)
Wymiary 18 x 14cm, kart 5 (7 str tekstu) , oprawa karton. Stan bardzo dobry. Bardzo rzadkie.
E. XXVIII, 321 – przypisuje autorstwo Maciejowi Smogoleckiemu, staroście bydgoskiemu na podstawie odręcznej noty z epoki na egzemplarzu Biblioteki Jagiellońskiej. Relacja z bitwy pod Kircholmem – jednego z największych i najważniejszych zwycięstw wojsk Rzeczypospolitej Obojga Narodów,
odniesionego przez hetmana polnego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza nad wojskami szwedzkimi Karola IX Sudermańskiego. Chodkiewicz pokonał wielokrotnie przeważające siły nieprzyjaciela dzięki znakomicie dobranej do sytuacji taktyce oraz wykorzystaniu potencjału husarii. Wiktoria kircholmska
przyczyniła się w ogromnym stopniu do ustalenia opinii o wielkiej wartości bojowej husarii polskiej i budowy jej mitu. Na odwrocie k. tyt. winieta z herbem królewskim Zygmunta III jak władcy Rzeczypospolitej i Szwecji.

Transkrypcja pierwszej strony tekstu:
łacińska:
CLASSE CAROLI AD DINAmuntum à Mansfeldio, qui in ea curabat, adacta militeque exposito, Chotkieuicius Praeses Liuoniae, qui per id tempus ad Derpatum cum exercitu agebat, selectis duobus millibus & quadringentis equitibus, peditibus mille, quam expeditissimo agmine, relictis in castris impedimentis, iter Dinamuntum versus intendit, nulla mora obsessis suppetias laturus.
Aduenienti Volmariam certissimis Nunciis perfertur alterum Caroli Ducem Lindersonium, cum quinque millibus Reualia profectum ad Mansfeldium tendere, vires coniuncturum. Itaque qui priùs Dinamuntum cogitabat, proximè Felinum flectit iter, compendio viarum & celeritate Lindersonio praeuersurus, & carptim potiùs cum singulis, quàm cum omnibus in vnum collatis viribus, manus conserturus, si quis casus opportunitatem rei benè gerendae attulisset. Nec omninò frustra fuit. Nam cum medio ferè inter Felinum & Parnauiam spacio, in conspectum venissent. instruxêre utrinque acies, leuíque certamine, ad…
Tłumaczenie na język polski:
Kiedy flota Karola została przyprowadzona do Dźwinoujścia przez Mansfelda, który nią dowodził, i gdy wysadzono żołnierzy, Chodkiewicz, gubernator Inflant, który w tym czasie przebywał z wojskiem pod Dorpatem, wybrawszy dwa tysiące czterystu jeźdźców i tysiąc piechoty, jak najśpieszniejszym marszem, pozostawiwszy tabory w obozie, skierował się ku Dźwinoujściu, aby bez zwłoki przynieść pomoc oblężonym.
Gdy przybył do Wolmaru, najpewniejsi posłańcy donieśli mu, że inny dowódca Karola, Lennartsson [w tekście zlatinizowano na: Lindersonium], wyruszywszy z Rewla z pięcioma tysiącami ludzi zmierza do Mansfelda, aby połączyć siły. Dlatego ten, który wcześniej zamierzał iść na Dźwinoujście, czym prędzej skierował swój marsz na Fellin, aby skracając drogę i dzięki szybkości uprzedzić Lennartssona. Wolał bowiem zetrzeć się w walce z każdym z osobna, niż ze wszystkimi połączonymi siłami, gdyby tylko nadarzyła się sprzyjająca okazja do pomyślnego działania.
I nie było to wcale nadaremne. Albowiem gdy w połowie drogi między Fellinem a Parnawą ujrzeli się nawzajem, uszykowali z obu stron szyki bojowe i w lekkim starciu, do… [tu tekst na dole strony urywa się na słowie „ad” i przechodzi na kolejną stronę].
Słowniczek historyczno-geograficzny do tekstu:
-
Dinamuntum – Dźwinoujście (niem. Dünamünde, na terenie dzisiejszej Rygi).
-
Mansfeldius – Joachim von Mansfeld, szwedzki dowódca.
-
Derpatum – Dorpat (dziś Tartu w Estonii).
-
Volmaria – Wolmar (dziś Valmiera na Łotwie).
-
Reualia – Rewel (dziś Tallinn).
-
Felinum – Fellin (dziś Viljandi w Estonii).
-
Parnauia – Parnawa (dziś Pärnu w Estonii).
-
Lindersonius – Anders Lennartsson, dowódca wojsk szwedzkich (często w ówczesnej polskiej i łacińskiej literaturze nazywany Lindersonem).




