Opis

Vilniaus miesto gatvių sąrašas. Spis ulic miasta Wilna. Wilno [1940]

Ulica Bakszta stała się Bokšto, Białostocka stała się Balstogės, a Bernardyński zaułek – Bernardinų. Ta niepozorna, zszyta drutem książeczka w papierowej okładce zapisuje moment, gdy Wilno z dnia na dzień zmieniało język. Po przekazaniu miasta Litwie jesienią 1939 r. mieszkańcy, którzy całe życie mówili „Garbarska” czy „Bagatela”, potrzebowali ściągi. Dostali ją za 25 centów.

Spis ma dwie kolumny. Po lewej stoją polskie nazwy ulic w porządku alfabetycznym, po prawej ich nowe litewskie odpowiedniki. Część nazw przetłumaczono dosłownie: Artyleryjska to Artilerijos, Benedyktyńska to Benediktinų, Białoskórnicza to Kailių. Przy innych zmieniono samego patrona, a to jest w tej broszurze najciekawsze. Ulica Biskupa Bandurskiego stała się ulicą biskupa Matulewicza (Matulevičiaus), Archanielska otrzymała imię Tadeusza Wróblewskiego (Tado Vrublevskio), Bobrujska – Povilasa Višinskisa, a Beliny – Męczenników (Kankinių). Według opisu egzemplarza w zbiorach wileńskiej biblioteki im. Adama Mickiewicza ulica Piłsudskiego zmieniła się w ulicę Olgierda (Algirdo), a Piwna w ulicę Mikołaja Daukszy.

Mały smaczek kryje się na wewnętrznej stronie okładki. Wileńskie biuro ogłoszeń Stefana Grabowskiego reklamuje się tam podwójnie: po litewsku jako „Skelbimų biuras Steponas Grabovskis, Vilnius, Odminių g. 1″ i po polsku jako „Biuro ogłoszeń Stefana Grabowskiego, Wilno, Garbarska 1″. Ta sama firma, ten sam numer telefonu, ten sam dom, a w jednym ogłoszeniu dwie nazwy ulicy i dwa brzmienia nazwiska.

Nowe nazwy nie przetrwały długo. Po zajęciu Litwy przez Związek Sowiecki w 1940 r. wiele ulic przemianowano ponownie, nadając im imiona sowieckich działaczy. Broszura utrwala więc krótki, przejściowy stan nazewnictwa Wilna. Dla badacza dziejów miasta i dla genealoga to praktyczne narzędzie: pozwala odczytać adres z listu, metryki czy dokumentu z tych kilku miesięcy.

Druki ulotne tego typu kupowano, używano i wyrzucano. Do dziś zachowały się nieliczne egzemplarze.

Dane bibliograficzne:
Wilno [1940], drukarnia „Švyturio” (Vilnius, Šventosios 6). Cena na okładce: 25 ct. Tekst dwujęzyczny, litewski i polski. 16 stron, mały format.

Stan:
Broszura w oryginalnej okładce, zszyta drutem. Papier pożółkły, zgodnie z wiekiem. Na okładce drobne przebarwienia i pojedyncze plamki. Tekst czysty i czytelny.

Retas dvikalbis 1940 m. Vilniaus gatvių sąrašas, išleistas „Švyturio” spaustuvėje: kairėje – senieji lenkiški gatvių pavadinimai, dešinėje – nauji lietuviški. Leidinys užfiksavo trumpą laikotarpį, kai, Vilnių perdavus Lietuvai, gatvės gavo lietuviškus vardus, o netrukus, prasidėjus sovietinei okupacijai, daugelis jų vėl buvo pervadintos. Vertingas šaltinis Vilniaus istorijos tyrinėtojams, genealogams ir senųjų adresų ieškotojams.