Opis

Kuk Hipolit – XVI wiek. Kniaź Andrzej Kurbski
starosta kowelski. Kresowa powieść historyczna na tle idei
Jagiellońskiej, Kowel na Wołyniu 1935,

Nakł. Cechu Budowlanego Rzemieślników Chrześcijan, stron 94, 18 cm, opr. oryg. brosz.

Pozycja o wyjątkowej lokalnej proweniencji — wydana w Kowlu na Wołyniu, dokładnie w miejscu, gdzie rozgrywała się opisywana historia. Nakładcą była organizacja rzemieślnicza, a dochód przeznaczono na rzecz Organizacji Pracy Spółdzielczej, co nadaje książce charakter nie tyle komercyjny, ile patriotyczno-społeczny — typowy dla kresowego życia kulturalnego lat 30. XX w.

Bohater powieści to postać jak najbardziej historyczna: kniaź Andriej Kurbski (ur. ok. 1528, zm. 1583) był początkowo jednym z najbliższych doradców Iwana IV Groźnego, by z czasem stać się jego zaciekłym przeciwnikiem. W 1564 roku zbiegł na Litwę, a od Zygmunta II Augusta otrzymał dobra oraz starostwo kowelskie i krewskie. Ucieczka była szczególnie spektakularna — Kurbski był wówczas wojewodą juriewskim i przez lata jednym z najbardziej zaufanych dowódców carskich; przeszedł na stronę litewską prawdopodobnie 30 kwietnia 1564 roku w towarzystwie 19 zaufanych sług i szlachciców. Encyklopedia PWNKresy24

Na Wołyniu Kurbski nie żył spokojnie: jego krewka natura i możnowładcze maniery były przyczyną konfliktów z lokalnymi arystokratami. W latach 1566–1575 prowadził zbrojne spory o granice majętności, tzw. małe wojny, z wojewodą wołyńskim Aleksandrem Czartoryskim i wojewodą bracławskim kniaziem Andriejem Wiśniowieckim. Kresy24

Kurbski zasłynął też jako polemista: w latach 70. XVI w. napisał pamflet Istorija o wielikom kniazie Moskowskom i wysłał do Iwana IV Groźnego cztery listy oskarżające go o okrucieństwo wobec bojarów — jego twórczość ma dużą wartość historyczną.

Tego rodzaju lokalne druki kresowe niemal całkowicie zniknęły w wyniku II wojny światowej i są dziś bibliofilską rzadkością, niezależnie od wartości literackiej samej powieści.