Opis

Wątorek Karol – Budowa kolei żelaznych. Tom pierwszy. Warszawa 1924. Instytut Wydawniczy „Bibljoteka Polska” (druk: Zakłady Graficzne Instytutu Wydawniczego „Bibljoteka Polska” w Bydgoszczy). s. XIII, [3], 447, 315 ilustracji w tekście, 5 tablic rozkładanych, format 24 × 17,5 cm, oryginalna okładka kartonowa (broszura wydawnicza).

Fundamentalny polski podręcznik kolejnictwa okresu międzywojennego — pozycja klasyczna dla historii techniki i jedna z najczęściej poszukiwanych książek wśród kolekcjonerów kolejnictwa.

Autorem był Karol Wątorek (1875–1944), profesor Politechniki Lwowskiej — jeden z twórców polskiej szkoły budowy dróg żelaznych. Dzieło powstało w momencie szczególnym: młode państwo scalało trzy odziedziczone po zaborcach, wzajemnie niekompatybilne sieci kolejowe w jeden organizm PKP i pilnie potrzebowało własnego, polskojęzycznego kompendium technicznego dla inżynierów i studentów. Budowa kolei żelaznych tę lukę wypełniła i przez całe dwudziestolecie pozostawała podstawową lekturą wydziałów komunikacyjnych politechnik. Do dziś bywa cytowana w opracowaniach z historii kolejnictwa.

Tom pierwszy obejmuje podstawy projektowania linii kolejowych: opory ruchu, spadki kolei adhezyjnych, trasowanie, łuki, przekroje, konstrukcję nawierzchni i torów. Wykład prowadzony jest z niezwykłą gęstością materiału ilustracyjnego — 315 rysunków w tekście, uzupełnionych pięcioma tablicami rozkładanymi. To materiał, po który sięgają dziś nie tylko historycy techniki, ale też modelarze i rekonstruktorzy historycznych układów torowych.

Całość ukazała się w dwóch tomach (t. II: s. 425, 362 ilustracje, 7 tablic rozkładanych, z planem dworca lwowskiego ze szczegółowym przebiegiem szlaków torowych na ostatniej tablicy). Praca doczekała się omówienia na łamach „Czasopisma Technicznego” już w 1925 roku. W tym samym 1924 roku, u tego samego wydawcy, Wątorek ogłosił także popularniejszy Rozwój kolei żelaznych.

Warto podkreślić rzecz, która przy tym tytule decyduje o cenie: egzemplarze w oryginalnej okładce broszurowej są dużo rzadsze niż oprawne. Podręczniki tego typu trafiały głównie do bibliotek uczelnianych i zakładowych, gdzie niemal natychmiast oprawiano je w płótno introligatorskie, a broszurę odrzucano. Zachowana oryginalna okładka wydawnicza — z charakterystyczną czerwono-czarną kompozycją typograficzną i sygnetem wydawcy — to realny atut kolekcjonerski.

Stan: oryginalna okładka kartonowa z naturalnymi śladami użytkowania — przetarcia i drobne ubytki krawędzi oraz narożników, przybrudzenia; papier zgodny z wiekiem druku, tekst i ilustracje czytelne. Do doprecyzowania po oględzinach: zwartość bloku i stan grzbietu.