Opis

FÉNELON François de Salignac de La Mothe — Przypadki Telemaka Syna Ulisesa […] po Francusku napisane a teraz na Polski ięzyk przełożone y kopersztychami przyozdobione. Pierwsza Edycya. Lipsk 1750. Przekład Michała Abrahama Trotza. Ryciny Johanna Christiana Püschela. Stron 479. Oprawa twarda.

Powieść, którą arcybiskup Cambrai napisał dla wnuka Ludwika XIV, a która wyszła mu spod pióra jako miażdżąca krytyka absolutyzmu — na tyle czytelna, że kosztowała autora łaskę króla. Przez cały wiek XVIII Telemak był w Europie tekstem obowiązkowym: powieścią przygodową dla młodzieży i traktatem o dobrym rządzeniu dla ich ojców.

To pierwsza edycja polskiego przekładu Michała Abrahama Trotza (ok. 1689–1769) — leksykografa, autora fundamentalnego słownika francusko-niemiecko-polskiego, jednej z kluczowych postaci polskiego Oświecenia w saskim Lipsku. Wydanie dedykowane Marii Antonii, elektorowej saskiej. W Polsce doby saskiej i stanisławowskiej książka ta stała w bibliotekach magnackich i była lekturą formacyjną całego pokolenia.

Ryciny. Tom ozdobiony miedziorytami Johanna Christiana Püschela (1718–1771), sygnowanymi na płycie „Püschel f.”. Prezentowana na zdjęciu rycina przy s. 46 przedstawia scenę portową — okręt, wyładunek towarów, miasto w tle, Mentora i wojownika w rzymskiej zbroi — z podpisem pisanym kaligraficzną kursywą: „Pilnowanie Nauk i Kupiectwa, iest zrzodłem Publiczney szczęśliwości”. Kwintesencja oświeceniowego programu w jednym zdaniu pod obrazkiem.

Warstwa językowa. Polszczyzna Trotza to osobna przyjemność: Tyryczykowie, Feniczykowie, Sesostris panujący w Egipcie, „iużeśmy przymorze Egipskie prawie iak samo morze płaskie widzieli”. Każda księga poprzedzona Krótkim zebraniem — streszczeniem treści. Materiał dla historyka języka i dla każdego, kto lubi czytać osiemnastowieczną prozę w oryginalnym druku.

Egzemplarz niekompletny. Karta tytułowa w reprodukcji. Brak kart 1–4, 15/16 oraz 473–478. Wnętrze ogólnie dobre minus — przybrudzenia, przebarwienia papieru typowe dla druku sprzed 275 lat. Oprawa twarda. Siedem rycin .

Dla kogo. Dla kolekcjonera, który chce mieć pierwszą polską edycję Telemaka w cenie odpowiadającej defektom — kompletne egzemplarze osiągają wielokrotność. Dla badacza literatury Oświecenia i dziejów przekładu. Dla zbierającego grafikę osiemnastowieczną: same miedzioryty Püschela mają wartość samodzielną. Doskonały materiał na uzupełnienie innego, zdefektowanego egzemplarza.