Opis

Dziennik Praw Królestwa Polskiego. Tom pierwszy (Nr 1–7). Warszawa 1816.

„Wszystkie czynności publiczne Administracyine, Sądowe i Woyskowe, bez żadnego wyłączenia, odbywać się będą w języku Polskim.”

Tak brzmi artykuł 28 Ustawy Konstytucyjnej Królestwa Polskiego, a ten tom zaczyna się właśnie od niej. Tom pierwszy otwiera całą serię – od aktów, na których opierało się istnienie nowego państwa.

Dziennik Praw był urzędowym wydawnictwem, w którym ogłaszano prawo Królestwa Kongresowego – odpowiednikiem dzisiejszego Dziennika Ustaw. Zasadę ujęto krótko w postanowieniu z 16 stycznia 1816 roku, zamieszczonym w tym samym tomie: „Każde prawo umieszczone będzie w dzienniku Praw”. Drukowała go w Warszawie Drukarnia Rządowa pod nadzorem Komisji Sprawiedliwości, która odpowiadała za „wierność, dokładność, i poprawność druku”. Dziennik kontynuował tradycję Dziennika Praw Księstwa Warszawskiego z lat 1807–1813. Ukazywał się przez ponad pół wieku, w 71 tomach, do marca 1871 roku, w ostatnich latach także po rosyjsku. Po nim prawo dla ziem polskich ogłaszano już w rosyjskim „Sborniku zakonow”. Seria zamknęła się więc razem z resztkami odrębności Królestwa, które ten pierwszy tom powoływał do życia.

Konstytucję, nadaną przez Aleksandra I 27 listopada 1815 roku, wydrukowano tu dwujęzycznie: tekst polski na stronach parzystych, francuski na nieparzystych. Już pierwszy artykuł mówi wszystko o położeniu Królestwa: „Królestwo Polskie iest na zawsze połączone z Cesarstwem Rossyiskiem”. Kilka stron dalej zapisano jednak, że urzędy publiczne mogą sprawować tylko Polacy, a Naród Polski ma mieć na zawsze reprezentację narodową w postaci Sejmu.

Obok Konstytucji tom zawiera pierwsze postanowienia organizujące Królestwo, m.in. podział administracyjny kraju, przepisy o mennicy i monecie, orderach, sądownictwie i prawach obywatelskich, statuty organiczne Rady Stanu oraz akt z 16 stycznia 1816 roku powołujący sam Dziennik Praw. Pod dokumentami podpisy namiestnika Józefa Zajączka i ministrów.

Na końcu tomu rozkładana karta z postanowieniem namiestnika z 1816 roku dzielącym powiaty Królestwa na dziesięć oddziałów, tak by posłów do Izby Poselskiej odnawiać częściowo co dwa lata. Na liście pojawiają się dawne powiaty, m.in. radomski, sandomierski, piotrkowski czy częstochowski.

Proweniencja: na karcie tytułowej fioletowa, słabo czytelna pieczątka i dawny odręczny podpis właściciela, na pierwszej stronie tekstu francuskiego drugi podpis („Wiktorowicz”).

Oprawa półskórkowa: grzbiet i narożniki skórzane, okładziny oklejone marmoryzowanym papierem.

Stan zachowania: ogólnie dobry minus. Brak karty s. 17/18 z fragmentem tekstu Konstytucji. Kilkanaście kart na początku z nierównymi krawędziami, papier miejscami zabrudzony i zażółcony, w kilku miejscach drobne otworki po kołatku. Rozkładana karta z zagięciami i śladami zabrudzeń. Oprawa z przetarciami.

435 stron i spis treści, w tym dwie rozkładane karty. Wymiary 19 × 13 cm.