Opis

Dwa dni po strzałach na ulicy Foksal Częstochowa żegnała ministra jednodniówką rozdawaną za darmo. Wydanie specjalne „Słowa Częstochowskiego” z niedzieli 17 czerwca 1934 r. powstało w ciągu kilkudziesięciu godzin od zamachu na Bronisława Pierackiego i do dziś zachowało ton tamtego weekendu: żałobę, gniew i wezwanie do rozprawy z „wrogami Państwa”.

Pierwsza strona to w całości nekrolog w szerokiej czarnej ramie, z krzyżem i gałązką palmową. Pod nazwiskiem zmarłego wymieniono jego tytuły – generał brygady, minister spraw wewnętrznych, poseł na Sejm – oraz ordery: Virtuti Militari, Krzyż Niepodległości, Krzyż Walecznych, Polonia Restituta i Złoty Krzyż Zasługi. Dalej zapowiedź uroczystości w mieście: nabożeństwo żałobne na Jasnej Górze, manifestacja na Placu Magistrackim i hołd oddany zwłokom na dworcu kolejowym, przez który przejeżdżał pociąg żałobny z Warszawy do Nowego Sącza. Podpisał Komitet Obywatelski, czyli władze miasta i powiatu wraz z działającymi tu związkami i stowarzyszeniami.

Druga strona przynosi pełniejszy obraz tych dni. Otwiera ją płomienny artykuł wstępny, w którym autor wylicza wcześniejsze ciosy – zabójstwo pierwszego prezydenta i mord na pośle Tadeuszu Hołówce – i domaga się, by „samowolę i zbrodnię” wypalić „białem żelazem”. Obok przedrukowano rozkaz dzienny nr 5 Ministra Spraw Wojskowych Józefa Piłsudskiego, którym zmarły pułkownik dyplomowany został pośmiertnie mianowany generałem brygady, a także informację o pogrzebie w Nowym Sączu. Resztę kolumny wypełniają odezwy lokalne: apel „Do wszystkich Związków, Organizacyj i Stowarzyszeń!” ze szczegółowym programem manifestacji żałobnej, godzina po godzinie, wezwanie „Baczność Federacja!” podpisane przez prezesa W. Kobyłeckiego oraz odezwa „Ompiacy!!!” zwołująca członków organizacji na zbiórkę przy ul. Wilsona. Wśród podpisanych pod programem uroczystości są starosta K. Eustachiewicz, prezydent miasta J. Mackiewicz i poseł dr T. Biluchowski.

To dokument prowincjonalnej reakcji na jeden z najgłośniejszych zamachów międzywojnia. Właśnie po śmierci Pierackiego wydano rozporządzenie o miejscu odosobnienia, które otworzyło drogę do obozu w Berezie Kartuskiej, a hasła z tego numeru („Zamknąć we więzieniach…”) dobrze oddają atmosferę, w jakiej tę decyzję podejmowano. Druki ulotne i jednodniówki tego rodzaju, rozdawane bezpłatnie i traktowane jako jednorazowe, rzadko przetrwały w całości.

Dane wydawnicze: „Słowo Częstochowskie. Dziennik polityczny, społeczny i literacki”, Rok IV, Nr 135, Częstochowa, niedziela 17 czerwca 1934. Redaktor naczelny prof. Zdzisław Wróbel, redaktor odpowiedzialny Józef Wolnicki, wydawca Spółka „Prasa”, druk Drukarnia „Słowa Częstochowskiego”, ul. Najśw. Marji Panny 41. Egzemplarz bezpłatny. Jedna karta zadrukowana dwustronnie, 2 s.

Stan: papier pożółkły, kruchy, z typowym dla prasy zakwaszeniem. Wyraźne ślady złożenia w pionie i poziomie, na zgięciach przetarcia i drobne naddarcia. Górny margines z ubytkami i naderwaniami, pojedyncze plamki i zabrudzenia, na pierwszej stronie ciemna plama na lewym marginesie. Na drugiej stronie przy główce odręczne dopiski atramentem, na pierwszej drobny dopisek przy tytule. Tekst w całości czytelny, bez ubytków w druku.